AQSH dam olish kunlari Britaniyaning janubidagi RAF Fairford aviabazasidan 12 ta B-1 bombardimonchi samolyotini shoshilinch olib chiqdi. Kun.uz maʼlumotiga koʻra, bunga bazaga qarshi Eron bilan bogʻliq ehtimoliy tahdid haqidagi razvedka ogohlantirishi sabab boʻlgan.
Bu oddiy rotatsiya emasga oʻxshaydi. New York Times ikki amerikalik rasmiyga tayanib yozishicha, samolyotlar gʻayrioddiy tezlikda olib ketilgan. Hatto ayrim ekipajlar havoda yonilgʻi quyuvchi samolyotlar toʻliq safarbar qilinmasidan avval bazani tark etgan.
Mohiyatan, gap jangovar hududdan minglab kilometr uzoqda joylashgan ittifoqchi davlatdagi bazada favqulodda xavfsizlik qarori qabul qilingani haqida ketyapti. Tinch sharoitdagi aviabazadan bunday darajadagi shoshilinch chiqib ketish kam uchraydi.
B-1 bombardimonchilari AQSH Harbiy-havo kuchlarining uzoq masofaga uchuvchi strategik samolyotlari hisoblanadi. Ular odatda AQSHning global harbiy tayyorgarligini koʻrsatish, ittifoqchilar bilan mashgʻulot oʻtkazish va zarur paytda tez javob berish uchun turli hududlarga vaqtincha joylashtiriladi.
Fairford bazasi ham shunday vazifalar uchun ishlatiladi. Bombardimonchilarning bir qismi oʻtgan haftadagina odatiy rotatsiya doirasida Britaniyaga yetib kelgan edi. Shuning uchun ularning qisqa vaqtda ortga qaytarilishi vaziyatning jiddiy qabul qilinganini koʻrsatadi.
Kun.uz keltirgan maʼlumotlarga qaraganda, yakshanba kunigacha kamida uchta samolyot AQSHning Janubiy Dakota shtatidagi doimiy bazasiga qoʻngan. Pentagonning Yevropa qoʻmondonligi bombardimonchilar Angliyani tark etganini tasdiqlagan, lekin yangi tahdid ogohlantirishlari haqida izoh bermagan.
Qoʻmondonlik bayonotida Fairford bazasidagi AQSH bombardimonchilari Qoʻshma Shtatlardagi doimiy bazalariga qaytarilayotgani aytilgan. Rasmiy izohda bu harakat global jangovar shaylik va operatsion ehtiyojlar bilan bogʻlangan.
Britaniya Mudofaa vazirligi esa AQSH samolyotlarining kutilmagan harakati yuzasidan izoh bermagan. Bu ham voqeaning sezgirligini oshiradi: agar tahdid haqidagi maʼlumotlar ochiq aytilmasa, demak, u razvedka kanallari, diplomatik hisob-kitoblar yoki hali tekshirilayotgan xavfsizlik risklari bilan bogʻliq boʻlishi mumkin.
Tushuntiraman: bunday qarorlar faqat bitta bazaning xavfsizligi haqida emas. AQSH va Britaniya harbiy infratuzilmasi NATO tizimining muhim qismi. Agar Fairford kabi bazaga ehtimoliy hujum xavfi jiddiy koʻrilsa, bu Vashingtonning Yevropadagi harbiy obyektlari atrofidagi xavfsizlik rejimini ham qayta koʻrib chiqishiga turtki boʻladi.
Oʻzbekiston uchun bu voqea uzoqdek tuyulishi mumkin. Lekin global xavfsizlikdagi bunday siljishlar energiya bozori, logistika yoʻnalishlari va mintaqaviy siyosiy kayfiyatga taʼsir qiladi. Toshkentdagi biznes ham, import bilan ishlaydigan kompaniyalar ham Yaqin Sharq atrofidagi keskinlik kuchaysa, narx va yetkazib berish muddatlarida buni sezishi mumkin.
Qisqasi, AQSH 12 ta B-1 bombardimonchisini Britaniyadan olib chiqdi, rasmiylar esa tahdid tafsilotlarini ochmayapti. Menimcha, bu voqeada eng muhim signal — Vashington hatto ittifoqchi davlatdagi tinch bazada ham xavfni past baholamadi.