Qarshida shahar soliq inspeksiyasi xodimlari 97 nafar soliq toʻlovchidan olingan 122,6 mln soʻmni oʻzlashtirganlikda gumon qilinyapti. Spot.uz maʼlumotiga koʻra, ishni Bosh prokuratura huzuridagi Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamenti ochgan.
Dastlabki tekshiruvga koʻra, sxemada Qarshi shahar soliq inspeksiyasining bosh inspektorlari M.A., Sh.T. va boshqa xodimlar qatnashgan. Ular odamlardan soliq qarzini yopish bahonasida pul olgan, lekin bu mablagʻlarni soliq toʻlovchilarning hisoblariga oʻtkazmagan.
Departament holat boʻyicha Jinoyat kodeksining 167-moddasi — oʻzlashtirish yoki rastrata yoʻli bilan talon-toroj qilish moddasi asosida ish qoʻzgʻatgan. Hozir tergov harakatlari ketyapti.
Soxta kvitansiya va ichki tekshiruv
Soliq qoʻmitasi matbuot xizmati bergan izohga koʻra, gumonlanuvchilarga nisbatan xizmat tekshiruvi ikki oy oldin boshlangan. Uni Qashqadaryo viloyati soliq boshqarmasining komplayens va korrupsiyaga qarshi nazorat boʻlimi boshlagan.
Tekshiruv paytida Qarshi shahar soliq inspeksiyasi xodimlari 2023-yildan beri 97 kishidan 122,6 mln soʻmni soxta kvitansiyalar orqali olgani aniqlangan. Pul olingach, u soliq toʻlovchilarning hisobiga tushmagan, gumonlanuvchilar mablagʻni shaxsiy ehtiyojlariga sarflagan.
Sentyabr boshida viloyat soliq boshqarmasi toʻplangan materiallarni huquqiy baho berish uchun prokuraturaga yuborgan. Mohiyatan, bu yerda gap oddiy “xato oʻtkazma” haqida emas, tizimli ravishda pul olish va uni davlat hisobiga kiritmaslik haqida ketyapti.
Nega bu voqea muhim?
Soliq tizimida ishonch juda nozik narsa. Ayniqsa kichik tadbirkor yoki oddiy fuqaro uchun inspektor aytgan gap koʻpincha “rasmiy qoida”dek qabul qilinadi. Agar shu joyda soxta kvitansiya ishlasa, odam ham pulidan ayriladi, ham qarzi yopilmay qolishi mumkin.
Joyida aytib ketay, bunday holatlar Toshkent yoki viloyatdagi biznes muhitiga ham bevosita taʼsir qiladi. Chunki tadbirkor soliq qarzini yopish uchun kassaga yoki rasmiy tizimga emas, inspektorning “tezroq hal qilib beraman” degan taklifiga ishonsa, butun jarayon norasmiy kelishuvga aylanadi.
Bu esa bozor uchun yomon signal. Soliq toʻlash tartibi qanchalik raqamli va shaffof boʻlsa, tadbirkor shunchalik xotirjam ishlaydi. Aksincha, qarz, kvitansiya va jarima atrofida qoʻlbola sxemalar koʻpaysa, halol ishlayotgan biznes ham ortiqcha xavotir bilan yashaydi.
Qisqasi, Qarshidagi ish faqat 122,6 mln soʻmlik zarar emas. Bu davlat tizimidagi kichik lavozim ham odamlar ishonchini qanday tez yemirishi mumkinligini koʻrsatadi.
Soʻnggi oylarda soliq organlari atrofidagi boshqa ishlar ham eʼlon qilingan. Avgust oxirida Jizzaxda bosh soliq inspektori tadbirkordan soliq qarzini oʻchirish uchun 9 mln soʻm talab qilganlikda gumonlanib ushlangan. Undan avval Toshkentning Yunusobod tumanida ikki soliq xodimi Chilonzordagi “Ippodrom” bozori hududidan uchta doʻkonni ijaraga olish masalasida tadbirkordan $5000 pora talab qilgani aytilgan.
Menimcha, bu ishlarning eng muhim xulosasi bitta: soliq tizimida “inspektor orqali hal qilish” madaniyati kamaymasa, raqamlashtirishning oʻzi yetmaydi. Odam pulni qayerga toʻlayotganini, kvitansiya haqiqiyligini va qarz yopilganini bir necha daqiqada tekshira olishi kerak.