Ukraina AQSh prezidenti Donald Trampning bosimidan keyin Rossiyadagi neftni qayta ishlash zavodlariga zarbalarni vaqtincha toʻxtatgan. Kun.uz The Wall Street Journalʼga tayanib yozishicha, Kiev bu qarorni rasman eʼlon qilmagan.
WSJ suhbatlashgan manbalarga koʻra, norasmiy tanaffus oʻtgan hafta boshida — Kiev va Vashington munosabatlari keskinlashgan paytda boshlangan. Zarbalarga qoʻyilgan pauza AQShda 3-noyabr kuni oʻtadigan oraliq saylovlar yakunigacha davom etishi kutilmoqda. Manbalar uni noyabr oyida ham saqlab qolish ehtimolini istisno qilmagan.
Bu yerda muhim izoh bor: Reuters mazkur xabarni mustaqil ravishda tasdiqlay olmagan. Shuning uchun hozircha gap Ukraina rasman bildirgan qaror haqida emas, WSJ manbalari tasvirlagan norasmiy kelishuv haqida ketyapti.
Vashington qanday bosim oʻtkaza oladi?
WSJ Ukraina hali ham Starlink sunʼiy yoʻldosh aloqasi, AQSh razvedka maʼlumotlari hamda Patriot havo hujumidan mudofaa tizimi raketalariga bogʻliqligini yozgan. Mohiyatan, shu vositalar Vashingtonga Kiev qarorlariga taʼsir qilish imkonini beryapti.
Nashrga koʻra, Tramp soʻnggi haftalarda Volodimir Zelenskiydan Rossiya neft zavodlariga hujumlarni toʻxtatishni talab qilgan. AQSh prezidenti jahondagi yoqilgʻi narxlarining yuqorilashida Ukrainani ayblagan. WSJ keltirgan energetika ekspertlari esa narxlar oʻsishini asosan AQSh va Isroilning Eronga qarshi urushi bilan bogʻlagan.
Respublikachilar qimmat yoqilgʻi 3-noyabrdagi saylov natijalariga salbiy taʼsir qilishidan xavotirda. Nashr Trampning Rossiya dizeliga qarshi sanksiyalarni yumshatishini ham amerikalik fermerlar va boshqa isteʼmolchilar xarajatlarini kamaytirishga urinish sifatida izohlagan.
30 kunlik tanaffus taklif qilingan
Ikki amerikalik amaldorning WSJʼga aytishicha, Trampning kuyovi va maxsus vakili Jared Kushner 20-oktabr kuni Osloda oʻtgan muzokaralarda Zelenskiyni zarbalarni 30 kunga toʻxtatishga chaqirgan. Uchrashuvda Stiv Uitkoff va Yevropa delegatsiyalari ham qatnashgan, Kushner esa videoaloqa orqali qoʻshilgan.
Kushner bu tanaffusni Ukrainaning AQSh saʼy-harakatlariga minnatdorligini koʻrsatadigan qadam sifatida taqdim etgan. Ertasi kuni Tramp SpaceX rahbari Ilon Maskka qoʻngʻiroq qilib, Ukraina uchun Starlink xizmatini tiklashni soʻragan. Biroq amerikalik rasmiylar Starlink va neft zavodlariga zarbalar masalasi oʻzaro bogʻlanmaganini aytgan.
Qisqasi, bu xabar frontdagi bir taktik pauzadan kengroq masalani koʻrsatadi — energiya narxi, AQSh saylovi va Ukrainaga beriladigan texnologik yordam bir muzokara stoliga chiqib qolgan. Oʻzbekiston uchun ham bunday qarorlar uzoqdagi siyosat emas: Rossiya neft mahsulotlari bozori va jahon narxlaridagi oʻzgarishlar mahalliy yonilgʻi xarajatlariga ham bilvosita taʼsir qilishi mumkin.