Oʻzbekistonda qurilayotgan uydan kvartira olish hamon katta tavakkal talab qiladi. 2025-yilning oʻzida muammoli loyihalar tufayli qariyb 3 ming ulushdor zarar koʻrgan, umumiy zarar esa 668 mlrd soʻmga yetgan.
Spot.uz maʼlumotiga koʻra, Toshkentda ham xaridorlar uyini vaqtida ololmagan yoki ruxsatsiz qurilgan loyihalarga pul tikkan holatlar uchradi. Masalan, Quyliq Avenue 2024-yil oxirida topshirilishi kerak edi, avgustdagi tekshiruvda ishlarning taxminan 53 foizi bitgani maʼlum boʻldi. New Port majmuasidagi besh uy esa qurilish ruxsatisiz koʻtarilgan.
Qurilish maydonida nimaga qarash kerak?
Alliance Real Estate rahbari Farrux Kuziyevning aytishicha, dastlabki o‘n daqiqadayoq obyekt haqida ancha tasavvur hosil qilish mumkin. Biroq maydondagi ishchilar sonining oʻzi yetarli mezon emas — ular aynan qanday ish bilan bandligini kuzatish kerak.
Minorali kranlar ishlayaptimi, beton nasosi va boshqa texnika harakatdami, armatura, gʻisht yoki gazoblok muntazam kelyaptimi — bular qurilish davom etayotganini koʻrsatadi. Materiallarning tartibli saqlanishi, xavfsizlik va maydon ichidagi logistika ham quruvchining ish uslubidan darak beradi.
Eng muhim koʻrsatkich — dinamika. Xaridor oyiga bir marta borib, binoni bir xil ikki-uch rakursdan suratga olsa, haqiqiy surʼatni koʻradi. Suratga sana, blok raqami va qurilgan qavatlar sonini yozib qoʻyish foydali. Ikki-uch oy davomida sezilarli oʻzgarish boʻlmasa, quruvchidan aniq izoh soʻrash kerak.
Olti oylik vaʼdaga darrov ishonmang
12–16 qavatli uy poydevor bosqichida boʻlsa, uni xaridorga topshirish odatda 18–30 oy, baʼzan undan ham koʻproq vaqt olishi mumkin. Poydevor va yerosti qismi 2–5 oy, monolit karkas 5–9 oy, devor, fasad va muhandislik tizimlari yana 5–9 oy talab qiladi. Pardoz, sinov va obodonlashtirish uchun esa 3–6 oy ketishi mumkin.
Mohiyatan, binoning qavatlari bitishi kvartira tayyor degani emas. Fasad, elektr va suv tarmoqlari, liftlar, ichki ishlar, tizimlarni sinash hamda foydalanishga topshirish jarayoni hali qoladi. Shu sabab poydevori endi boshlangan 16 qavatli uyni olti oyda topshirish vaʼdasi jiddiy hujjatlar bilan isbotlanishi kerak.
Birinchi toʻlovdan oldin hujjatlarni koʻring
Xaridor qurilish ruxsati, obyektning qurilish inspeksiyasida roʻyxatdan oʻtganini, yerga oid hujjatlar va shartnomadagi topshirish muddatini tekshirishi lozim. Reklamadagi sana bilan shartnomadagi sana bir xil boʻlmasligi mumkin. Kechikish yuz bersa, quruvchining javobgarligi qanday belgilanganini ham oʻqish kerak.
Toʻlov jadvali alohida eʼtibor talab qiladi. Quruvchi boshlangʻich bosqichdayoq kvartira narxining 80–100 foizini soʻrasa, asosiy xavf xaridor zimmasiga oʻtadi. Ishqilib, chiroyli ofis va maketni hujjat oʻrnida qabul qilmaslik kerak.
Kvartirani qabul qilishda devor va pollarning tekisligi, derazalar, eshiklar, elektr nuqtalari, suv bosimi hamda oqova tizimini sinab koʻrish foydali. Aniqlangan kamchiliklarni ogʻzaki aytish bilan cheklanmay, dalolatnomaga yozdirish kerak. Qisqasi, uy xaridi reklama banneridan emas, qurilish surʼati, hujjatlar va puxta qabul jarayonidan boshlanadi.
