Oʻzbekistonda pensiya xizmatlari keyingi bir yil ichida ancha raqamlashtiriladi. Spot.uz maʼlumotiga koʻra, Shavkat Mirziyoyev 28-sentabr kuni pensiya sohasida zamonaviy xizmatlarni joriy qilish haqidagi qarorni imzolagan.
Hujjatdagi asosiy maqsad — 2027-yil 1-yanvargacha pensiya taʼminoti xizmatlarini interaktiv va proaktiv shaklga oʻtkazish. Yaʼni ayrim holatlarda odam ariza bilan yugurmaydi, tizimning oʻzi kerakli maʼlumotni olib, pensiyani tayinlash jarayonini boshlaydi.
1-noyabrdan korxona qisqarishi yoki yopilishi sabab ishsiz deb topilgan pensiya yoshiga yaqin fuqarolarga yoshga doir pensiya avtomatik tayinlanadi. Bu umumiy belgilangan pensiya yoshidan ikki yil oldin ishlaydi: erkaklar uchun 58 yoshdan, ayollar uchun 53 yoshdan.
Joyida aytib ketay: bu majburiy tartib emas. Fuqaro proaktiv tayinlangan pensiyadan voz kechish huquqiga ega boʻladi. Bu detal muhim, chunki raqamlashtirish qulaylik berishi kerak, odamning tanlovini olib qoʻymasligi kerak.
2027-yil boshidan boquvchisini yoʻqotganlik pensiyasi ham proaktiv tartibda tayinlanadi. Adliya vazirligi oʻlim haqidagi guvohnomani rasmiylashtirganda maʼlumot avtomatik tarzda “Pensiya” tizimiga yuboradi. Pensiya jamgʻarmasi shu asosda marhumning turmush oʻrtogʻiga yoki 18 yoshgacha boʻlgan farzandlariga pensiya tayinlay oladi.
Mohiyatan, davlat idoralari orasidagi maʼlumot almashinuvi odamning oʻrniga ishlashi kerak. Toshkentda ham, viloyatda ham eng koʻp asab ketadigan joy shu edi: bitta idoradagi hujjatni ikkinchi idoraga yana oʻzingiz olib borasiz.
Naqd pensiya ham onlayn tanlanadi
2027-yil 1-yanvardan davlat xizmatlari markazi yoki Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali orqali pensiyani naqd shaklga oʻtkazish mumkin boʻladi. Avval toʻxtatilgan pensiya toʻlovlarini qayta tiklash ham shu kanallar orqali rasmiylashtiriladi.
Bundan tashqari, sud qarorlari va ijro hujjatlari asosida pensiyadan ushlab qolingan summalar haqida maʼlumotnoma, ijtimoiy soliq toʻlangani haqidagi maʼlumotnoma ham interaktiv shaklga oʻtadi. Yangi yashash joyiga koʻchganda pensiya ishini hisobga qoʻyish tartibi ham shu oʻzgarishlar ichida bor.
1-noyabrdan zararli ishlab chiqarishlarda ishlaganlar va muddatidan oldin pensiyaga chiqish huquqiga ega boshqa fuqarolar imtiyozli shartlarda pensiya tayinlash uchun murojaat qila oladi. 1-dekabrdan esa pensionerlar mehnat staji yoki ish haqi boʻyicha arxiv maʼlumotlari asosida pensiyani qayta hisoblashga ariza topshirishi mumkin boʻladi.
Shu sanadan boshqa turdagi pensiyaga oʻtish boʻyicha arizalar ham qabul qilinadi. Qisqasi, ilgari alohida-alohida idora va qogʻoz talab qilgan xizmatlar bosqichma-bosqich portalga va davlat xizmatlari markazlariga yigʻilyapti.
“Mening pensiyam” tizimi ishga tushadi
2027-yildan Pensiya jamgʻarmasi fuqarolardan qogʻoz hujjat qabul qilishni toʻxtatadi. Buning oʻrniga “Mening pensiyam” onlayn tizimi ishga tushadi.
Bu tizim fuqaro pensiya yoshiga yetishidan bir yil oldin xabar beradi, pensiyani hisoblashda inobatga olinadigan mehnat staji, oliy oʻquv yurtida oʻqish va harbiy xizmat haqidagi maʼlumotlarni koʻrsatadi. Shuningdek, tayinlanadigan pensiyani hisoblash va davlat arxivlariga staj hamda ish haqi haqida onlayn soʻrov yuborish imkonini beradi.
Menimcha, bu oʻzgarishning eng katta sinovi texnik tomonda boʻladi. Portal ishlasa, maʼlumotlar toʻgʻri chiqsa va arxivlar vaqtida javob bersa, tizim odamga haqiqatan yordam beradi. Aks holda eski byurokratiya shunchaki ekranga koʻchib qolishi mumkin.