NASAning Curiosity marsoxodi Marsdagi 5000-sutkasiga yetdi va shu sana uchun yangi panorama yubordi. Kun.uz maʼlumotiga koʻra, tasvir norasmiy ravishda “Shokolatal” deb atalgan qumli qirddan olingan.
Bu yerda “sol” degani — Marsdagi bir sutka. U Yerdagi kundan biroz uzunroq: taxminan 24 soat 39 daqiqa. Curiosity uchun 5000-sol shunchaki chiroyli raqam emas, balki 2012-yildan beri davom etayotgan juda uzoq ilmiy safarning belgisi.
Tushuntiraman: panorama aslida bitta vaqtda olingan surat emas. Birinchi tasvir 2026-yil 30-avgustda, Marsning mahalliy vaqti bilan 09:56 da, yaʼni missiyaning 5000-solida olingan. Ikkinchi panorama esa 2-sentabr kuni 17:39 da, 5003-solda suratga tushirilgan.
Keyin mutaxassislar bu ikki manzarani Yerda birlashtirgan. Natijada Marsdan kelgan “otkritka”ga oʻxshash, lekin ilmiy maʼlumot ham tashiydigan keng panorama paydo boʻlgan.
Koʻk va sariq rang tabiiy emas
Rasmga qaraganda koʻk va sariq ranglar darrov koʻzga tashlanadi. Lekin bu Mars osmoni yoki qumining haqiqiy rangi degani emas. Kun.uz yozishicha, ranglar keyinroq qoʻshilgan: koʻk tonggi panoramani, sariq esa kunning ikkinchi yarmidagi tasvirni ajratib turadi.
Mohiyatan, bu badiiy bezak bilan ilmiy tushuntirish orasidagi yechim. Bir tomondan, oddiy oʻquvchi rasmga qarab kunning ikki vaqtini darrov sezadi. Ikkinchi tomondan, olimlar uchun relʼef, yorugʻlik va soyalar qanday oʻzgarganini solishtirish osonlashadi.
Curiosity bunday “otkritka”larni avval ham yuborgan. NASA buni ommaga ilmni yaqinroq qilish uchun yaxshi ishlatadi. Menimcha, Toshkentdagi maktab oʻquvchisi ham bunday rasm orqali Mars geologiyasiga oddiy diagrammadan koʻra tezroq qiziqib qoladi.
Panoramada marsoxodning oʻzi ham koʻrinadi
Tasvirning old qismida Curiosity va uning ayrim jihozlari ham bor. Masalan, silindrsimon UHF antennasi koʻrinadi. Bu antenna marsoxoddan Mars orbitasidagi kosmik apparatlarga maʼlumot uzatish uchun ishlaydi.
Orqa tomonda esa MMRTG radioizotopli termoelektr generatori aks etgan. U Curiosityʼni elektr energiyasi bilan taʼminlaydi. Oddiyroq aytganda, marsoxod Mars yuzasida yillar davomida ishlashi uchun unga barqaror quvvat kerak, bu qurilma shu vazifani bajaradi.
Joyida aytib ketay: Curiosity hozir Geyl kraterida, Sharp togʻining quyi yonbagʻirlarini oʻrganmoqda. Sharp togʻi krater tubidan taxminan 5 kilometr balandlikka koʻtarilgan. Yangi panorama esa togʻ yonbagʻridan pastga, krater tubi tomonga qarab olingan.
Uzoqda Geyl kraterining chekkasi ufqda zoʻrgʻa koʻrinadi. Shu detalning oʻzi ham qiziq: biz Marsni koʻpincha “qizil choʻl” deb tasavvur qilamiz, lekin Curiosity yuborayotgan kadrlar u yerda qatlamlar, vodiylar, qirlar va geologik tarix borligini koʻrsatadi.
Qisqasi, bu surat faqat chiroyli kosmik manzara emas. U 5000 sol davom etgan missiya, Marsdagi muhit va insoniyatning uzoqdagi sayyorani sabr bilan oʻrganayotganini eslatadi. Oʻzbekistonda kosmos haqida suhbatlar koʻpincha yangilik darajasida qoladi, lekin bunday materiallar ilmga qiziqishni sekin-asta kundalik mavzuga aylantirishi mumkin.