Pokistonning Habib Rafiq Engineering Pvt. Ltd qurilish kompaniyasi Xivada “aqlli” shahar yaratish boʻyicha investitsiya loyihasini boshladi. Spot.uz maʼlumotiga koʻra, bu haqda Dunyo agentligi xabar bergan.
Loyiha Xiva hududini kengaytirish va shaharda zamonaviy urbanistika tamoyillari asosida yangi tuman qurishni koʻzda tutadi. Rejaga koʻra, bu yerda bosqichma-bosqich turar joy majmualari, ijtimoiy obyektlar, savdo nuqtalari, transport va muhandislik infratuzilmasi hamda kommunal tizimlar paydo boʻladi.
Mohiyatan, gap faqat bir nechta uy qurish haqida ketmayapti. Bu Xivaning turistik markazdan tashqaridagi hayotini ham kengaytirishi mumkin boʻlgan shaharsozlik loyihasi. Eski shahar tarixiy meros sifatida oʻz oʻrnida qoladi, yangi hudud esa yashash, xizmat koʻrsatish va transport yukini oʻziga olishi kerak.
Spot yozishicha, loyiha Xorazm hokimiyati bilan uzoq muzokaralar davomida muhokama qilingan. Jarayonda Oʻzbekistonning Islomoboddagi elchixonasi ham qatnashgan. Avgust oxirida Habib Rafiq Engineering va Xorazm viloyati hokimiyati investitsiya loyihasi boʻyicha memorandum imzolagan.
Kompaniya vakillari oʻzbekistonlik diplomatlar koʻmagida Xorazmga bir necha bor kelib, kelajakdagi yangi tuman uchun taklif qilingan hududlarni oʻrgangan. Bu joyida qilingan tayyorgarlik muhim: shahar qurilishi qogʻozdagi chizma bilan tugamaydi, suv, yoʻl, elektr, kanalizatsiya va odamlar oqimi bir-biriga bogʻlanishi kerak.
Habib Rafiq Engineering Pokistonda yirik shahar va infratuzilma obyektlarini qurish tajribasiga tayanmoqchi. Kompaniya aynan shu tajribani Xivadagi loyiha uchun ishlatishini bildirgan. Raqamlar hozircha ochiqlanmagan: investitsiya hajmi, qurilish muddati va yangi tuman qancha aholiga moʻljallangani haqida aniq maʼlumot berilmagan.
Tushuntiraman: “aqlli shahar” deganda odatda raqamli boshqaruv, transport oqimini kuzatish, energiyani tejash, kommunal xizmatlarni maʼlumot asosida yuritish kabi yechimlar tushuniladi. Lekin bu atama chiroyli nom boʻlib qolmasligi uchun loyiha keyingi bosqichlarda aniq tizimlar, xarajatlar va javobgar operatorlar bilan koʻrinishi kerak.
Oʻzbekiston kontekstida bu mavzu ayniqsa qiziq. Toshkentda yangi mavzelar koʻpaygani sari infratuzilma bosimi ham koʻrindi: tirbandlik, avtoturargoh, maktab va bogʻcha yetishmovchiligi tez seziladi. Xivada yangi hudud qurilsa, shu xatolarni takrorlamaslik asosiy sinov boʻladi.
Menimcha, loyiha Xorazm uchun ikki tomondan ahamiyatli. Birinchisi — turizmdan tashqari qurilish, xizmat koʻrsatish va savdo atrofida yangi iqtisodiy faollik paydo boʻlishi mumkin. Ikkinchisi — Xiva tarixiy markazi ortiqcha yukdan biroz yengillaydi, agar yangi tuman haqiqatan ham yashash uchun qulay qilib qurilsa.
Qisqasi, Habib Rafiq Engineering Xivada katta shaharsozlik loyihasiga kirishyapti. Endi asosiy savol oddiy: bu loyiha “aqlli shahar” degan yorliq bilan cheklanadimi yoki Xorazmda haqiqatan ishlaydigan, yashashga qulay yangi tuman paydo qiladimi.