Saudiya Arabistonidagi ikki muqaddas shahar — Makka va Madina — bir kunda xavfsizlik bilan bogʻliq ikki alohida xabar sabab kun tartibiga chiqdi. Kun.uz maʼlumotiga koʻra, Madinada elektr taqsimlash stansiyasiga dron kelib urilgan, Makkada esa odamlar orasida vahima tarqatgan shaxs qoʻlga olingan.
Bu ikki voqeani bitta katta hujum sifatida talqin qilishga shoshilish toʻgʻri emas. Chunki Saudiya rasmiylari Makkadagi hodisani husiylar yoki boshqa guruhlar bilan bogʻlamagan. Aksincha, rasmiy bayonotda ijtimoiy tarmoqlarda tarqalgan ayrim daʼvolar haqiqatga mos emasligi aytilgan.
Makkadagi gap “xudkush hujum” deb tarqaldi
Makkadagi voqea 1-oktabr kuni ijtimoiy tarmoqlarda tarqalgan video va unga qoʻshilgan izohlardan boshlandi. Ayrim sahifalar portlovchi kamar taqqan gumondor Kaʼbaga yaqinlashgani, xavfsizlik xodimlari esa uni ushlagani haqida yozdi. Hatto “Masjidul Haromda xudkush hujumning oldi olindi” degan mazmundagi xabarlar ham tarqaldi.
Saudiya Ichki ishlar vazirligi huzuridagi Jamoat xavfsizligi boshqarmasi bunga javoban qisqa bayonot berdi. Unda xavfsizlik idoralari “muqaddas poytaxt”da oʻtkinchilarni bezovta qilgan va odamlar orasida qoʻrquv hamda vahima tarqatgan shaxsni qoʻlga olgani aytilgan.
Mohiyatan, rasmiy versiya shuki: odam ushlangan, ish prokuraturaga berilgan, lekin “xudkush hujum” haqidagi gaplar tasdiqlanmagan. Rasmiylar odamlarni maʼlumotni faqat ishonchli manbalardan olishga chaqirgan.
Eng muhim tafsilotlar ochiq qolgan
Bu yerda nozik nuqta bor. Bayonotda ushlangan shaxsning kimligi, fuqaroligi, nima maqsadda bunday qilgani ochiqlanmagan. Voqea Masjidul Harom ichida boʻlganmi yoki Makkadagi boshqa hududdami — bu ham aniq aytilmagan.
Joyida aytib ketay, aynan shunday boʻshliq paydo boʻlganda ijtimoiy tarmoqlar tezda oʻz versiyasini yasaydi. RT Arabic yozishicha, “xudkush” videosi sifatida tarqalgan lavha feyk boʻlishi mumkin, u 2017-yildagi boshqa voqeaga tegishli ekani aytilmoqda.
Oʻzbekistonlik ziyoratchilar uchun bu mavzu bevosita ahamiyatli. Chunki Makka va Madinaga boradigan har bir guruh, har bir oila xavfsizlik xabarlarini sezgir qabul qiladi. Toshkentdagi yaqinlariga bitta video yetib borsa, u darrov “u yerda nima boʻlyapti?” degan savolga aylanadi.
Madinada dron elektr stansiyaga urilgan
Madinadagi voqea esa boshqacharoq. Saudiya boshchiligidagi koalitsiya vakili general-mayor Turki al-Malikiy husiylar “Toyba” elektr taqsimlash stansiyasiga dron bilan hujum qilganini maʼlum qilgan.
Bu xabar Saudiya infratuzilmasi atrofidagi xavfsizlik masalasi hanuz dolzarb ekanini koʻrsatadi. Elektr stansiyasi kabi obyektlarga zarba berilishi oddiy maishiy xizmatdan tortib transport va ziyorat oqimigacha taʼsir qilishi mumkin. Hozircha maqolada qurbonlar yoki yirik uzilishlar haqida aniq raqam keltirilmagan.
Qisqasi, Makkadagi voqea hozircha vahima tarqatgan shaxs bilan bogʻliq ichki xavfsizlik ishi sifatida koʻrinyapti. Madinadagi holat esa dron hujumi sifatida rasmiy ayblov bilan eʼlon qilingan. Ikkisini bitta ssenariyga bogʻlash uchun dalil yoʻq, lekin ikkisi ham axborot tarqalishida ehtiyotkorlik nega kerakligini yana bir bor koʻrsatdi.