Spot.uz maʼlumotiga koʻra, Oʻzbekiston Xalq demokratik partiyasi Toshkentdagi avtobus va metro yoʻlkirasini qayta koʻrib chiqishda aholining daromadi va oilalarning kundalik xarajatlarini hisobga olishga chaqirdi. Gap jamoatchilik muhokamasiga qoʻyilgan loyiha haqida ketmoqda: 1-oktabrdan elektron toʻlovda bir martalik yoʻlkira 1700 soʻmdan 2500 soʻmga oshishi mumkin.
Naqd toʻlov esa hozirgidek 3000 soʻm boʻlib qoladi. Bagaj olib yurish narxini 4000 soʻm etib belgilash taklif qilingan.
Mohiyatan, bu yerda savol faqat transport kompaniyalarining xarajati haqida emas. Toshkentda har kuni ishga, oʻqishga, repetitorga yoki bozorga qatnaydigan odam uchun 800 soʻmlik farq oy oxirida sezilarli raqamga aylanadi. Ayniqsa, oilada bir necha kishi har kuni jamoat transportidan foydalansa.
NDPU bayonotida tarifni belgilashda tashuvchilarning xarajatlari bilan birga aholining daromadi, oilaviy budjet, oʻquvchi va talabalarning kundalik qatnovi, kam taʼminlangan hamda koʻp bolali oilalarning imkoniyati ham hisobga olinishi kerakligi aytilgan. Partiya jamoat transporti narxi oilaviy xarajatlarga qanday taʼsir qilishini ochiq baholash zarur deb hisoblaydi.
“Jamoat transporti tariflari aholining daromadi va oilaviy xarajatlarga taʼsirini hisobga olgan holda belgilanishi kerak”, deyiladi partiya bayonotida.
Partiya oʻquvchilar uchun alohida imtiyozli tarif joriy etishni ham taklif qildi. Ijtimoiy himoyaga muhtoj va koʻp bolali oilalar farzandlari uchun esa qoʻshimcha qoʻllab-quvvatlash mexanizmlari kerakligi aytilmoqda.
Joyida aytib ketay, bu masala Toshkent uchun ancha amaliy. Masalan, Sergelidan Chilonzorga, Yashnoboddan markazga yoki Yunusoboddan universitetlarga qatnaydigan oʻquvchi va talabalar soni katta. Yoʻlkira oshsa, bu xarajatni ota-ona koʻtaradi; demak, transport tarifi bevosita oilaning taʼlim xarajatiga ham qoʻshiladi.
School Bus ham muhokamada
NDPU yana bir masala — maktab oʻquvchilarining xavfsiz qatnoviga ham toʻxtaldi. Partiya Toshkentda School Bus tizimini yoʻlga qoʻyish gʻoyasini qoʻllab-quvvatladi. Spot.uz yozishicha, soʻrovda qatnashganlarning 73,5 foizi bu tizimni maʼqullagan.
Partiya fikricha, bolani maktabga olib borish va qaytarishda xavfsizlik birinchi oʻrinda turishi kerak. Lekin bu tizim ota-onalar uchun yana bir qoʻshimcha moliyaviy yuk boʻlib qolmasligi lozim.
Takliflar orasida masofaga, oilaning daromadiga va hududdagi transport imkoniyatiga qarab xarajatni qisman yoki toʻliq qoplash, shuningdek, imtiyozli qatnovni qoʻllash bor. Menimcha, aynan mana shu joyda muvozanat muhim: xizmat xavfsiz boʻlsin, lekin narxi sabab faqat ayrim oilalarga ochiq boʻlib qolmasin.
Mintrans nimani aytmoqda?
Transport vazirligi avvalroq yoʻlkira oʻzgarishi aholining kundalik xarajatiga bevosita taʼsir qilishini tan olgan. Vazirlikka koʻra, poytaxt jamoat transporti kuniga qariyb 2,5 mln yoʻlovchiga xizmat koʻrsatadi.
Shu bilan birga, amaldagi tarif transport xarajatlarining faqat bir qismini qoplayapti, asosiy moliyalashtirish esa davlat budjeti hisobidan kelyapti. Vazirlik tarif oʻzgarishi qatnov muntazamligi, transportning texnik holati, tozaligi, xavfsizlik va xizmat sifati boʻyicha aniq talablar bilan birga borishi kerakligini bildirgan.
Qisqasi, tarif oshishi oddiy narx yangilanishi emas. Bu qaror Toshkentdagi millionlab kundalik qatnovlarga, oilaviy budjetlarga va jamoat transportiga boʻlgan ishonchga taʼsir qiladi. Narx oshsa, odamlar evaziga nimani olayotganini ham aniq koʻrishi kerak.