Spot.uz maʼlumotiga koʻra, Oʻzbekistonning yanvar-avgustdagi tashqi savdo aylanmasi $57,4 mlrdga chiqdi. Bu 2025-yilning shu davriga nisbatan 7,6% koʻp.
Lekin rasmning ichida muhimroq detal bor: eksport 3,4% kamayib, $22,86 mlrd boʻldi, import esa 16,3% oʻsib, $34,53 mlrdga yetdi. Natijada tashqi savdodagi manfiy saldo deyarli ikki baravar kengaydi — $6,04 mlrddan $11,66 mlrdgacha.
Mohiyatan, mamlakat koʻproq sotib olyapti, lekin sotish tomoni bunday tezlikda oʻsmayapti. Bunda oltin eksportining keskin qisqargani ham rol oʻynadi: nomonetar oltin yetkazib berish 2,96 baravar kamayib, $2,8 mlrd boʻldi. 2025-yilning shu davrida bu koʻrsatkich $8,32 mlrd edi.
Asosiy hamkorlar oʻzgarmadi
Xitoy Oʻzbekistonning eng yirik savdo hamkori boʻlib qoldi: ikki tomonlama savdo $13,17 mlrdga yetgan. Bu umumiy aylanmaning 23%i. Rossiya $9,19 mlrd bilan ikkinchi oʻrinda turibdi.
Keyingi oʻrinlarda Qozogʻiston — $3,73 mlrd, Turkiya — $1,93 mlrd va Afgʻoniston — $1,42 mlrd. Afgʻoniston bilan savdo 40,9% oʻsgani alohida koʻrinadi. Toshkent uchun bu janubiy yoʻnalishdagi bozor va logistika ahamiyati ortayotganini koʻrsatadi.
Top-10 roʻyxatiga Janubiy Koreya, Fransiya, BAA, Gonkong va Qirgʻiziston ham kirgan. Gonkong bilan savdo 10,4 baravar oʻsib, $980,1 mlnga yetgani gʻalati emas, lekin alohida eʼtibor talab qiladigan signal.
Importda mashina, texnika va oziq-ovqat oldinda
Import tarkibida eng katta ulush mashinasozlik mahsulotlariga toʻgʻri keldi — $11,26 mlrd. Avtomobil va boshqa transport vositalari importi $2,82 mlrdga chiqib, 30% oʻsdi. Elektrotexnika xaridi esa $1,78 mlrd boʻldi.
Aloqa apparaturalari va audio uskunalar importi 78,5% oshib, $1,14 mlrdga yetdi. Energiya generatorlari uchun $1,18 mlrd sarflangan. Bu raqamlar mahalliy bozor, ayniqsa Toshkentdagi qurilish, savdo va xizmat koʻrsatish sektori texnika va uskunaga hali ham kuchli bogʻliq ekanini koʻrsatadi.
Oziq-ovqat importi ham sezilarli oʻsdi: $3,71 mlrd, yaʼni 39,3% koʻp. Don mahsulotlari importi $967,4 mlnga yetgan, oʻsish — 58,9%. Goʻsht va goʻsht mahsulotlari uchun $677,4 mln, shakar va qandolat uchun $476 mln sarflangan.
Energiya importida ham bosim bor. Gaz importi 15,2% oʻsib, $1,21 mlrdga chiqdi. Propan importi esa 3,5 baravar oshib, $124,3 mln boʻldi. Bir soʻz bilan, bozordagi yoqilgʻi talabi tashqi xaridlar orqali yopilyapti.
Eksportda tayyor mahsulot ulushi oʻsyapti
Eksport tomonda sanoat mahsulotlari eng katta yoʻnalish boʻldi: $3,35 mlrd. Toʻqimachilik ip-kalavasi va matolar $1,31 mlrd, rangli metallar $1,25 mlrd daromad bergan.
Turli tayyor mahsulotlar eksporti 88,1% oʻsib, $2,09 mlrdga yetdi. Kiyim-kechak eksporti $848,1 mln, mebel eksporti $37,1 mln boʻldi. Bu yaxshi signal: xomashyo emas, qoʻshimcha qiymatli mahsulot sotish koʻpayyapti.
Xizmatlar eksporti ham kuchli oʻsdi — $8,54 mlrd. Uning ichida turizm $4,62 mlrd, transport $2,6 mlrd, IT sohasi $716,4 mln daromad keltirgan. Nazarimda, aynan xizmatlar eksporti Oʻzbekiston uchun eng qiziq nuqta boʻlib qolyapti: u oltin narxi yoki bir martalik yirik yetkazib berishlarga kamroq bogʻliq.
Qisqasi, tashqi savdo hajmi oʻsyapti, lekin balans yomonlashyapti. Importdagi texnika, oziq-ovqat va energiya ulushi mamlakat ichida ishlab chiqarish va taʼminot zanjirlarini kuchaytirish masalasini yana oldinga olib chiqadi.