Gazeta.uz maʼlumotiga koʻra, Oʻzbekistonda 2026-yil boshidan beri 5 ta yangi gaz koni ochilgan. Bu raqam neft-gaz sanoati loyihalari prezident Shavkat Mirziyoyevga taqdim qilingan yigʻilishda aytilgan.
Yana bir muhim detal — hududlarda 80 ta quduq qazilgan. Ularning ayrimlari 6 ming metr va undan ham chuqur qatlamlarga tushgan. Toʻrtinchi chorakda yana 40 ta quduq qazish rejalashtirilyapti.
Mohiyatan, gap faqat yangi kon topish haqida emas. Davlat gaz zaxirasini koʻpaytirish, eski quduqlardan samaraliroq foydalanish va gaz tashish tizimini barqarorroq qilishga urinmoqda. Chunki ichki bozor talabi oshyapti: Toshkentdagi yangi massivlar, sanoat zonalari, issiqxona xoʻjaliklari va elektr stansiyalari hammasi barqaror gazga bogʻlangan.
2026-yilda 3D seysmik razvedka ishlari hajmini oʻtgan yilga nisbatan 5 barobar oshirish rejasi ham shu mantiqqa kiradi. Oddiy aytganda, yer ostidagi qatlamlar aniqroq oʻrganiladi, qayerda gaz borligi va qayerga quduq tushirish foydaliroq ekani oldindan yaxshiroq baholanadi.
Ustyurt bu yerda alohida yoʻnalish boʻlib turibdi. Gazeta.uz yozishicha, Ustyurtda xorijiy hamkorlar bilan yangi quduqlar burgʻilash, geofizik maʼlumotlarni qayta tahlil qilish va gaz qazib olish samaradorligini oshirish loyihalari ketmoqda. Bu hudud uzoq, infratuzilmasi qimmat, lekin energetika uchun strategik maydon.
Tushuntiraman: yangi gaz koni topildi degani ertaga xonadonlarga gaz koʻpayib ketadi degani emas. Konni baholash, quduqni ishga tushirish, gazni tozalash, quvurga ulash, bosimni ushlab turish — bularning har biri vaqt va pul talab qiladi. Shuning uchun bu xabarni tezkor natijadan koʻra, oʻrta muddatli energetik tayyorgarlik sifatida koʻrish toʻgʻriroq.
Taqdimotda magistral gaz quvurlarini qurish va kompressor stansiyalarini modernizatsiya qilish masalasi ham koʻrilgan. Baholarga koʻra, ayrim stansiyalarda zamonaviy elektrodvigatellar ishlatilsa, gaz taʼminoti barqarorroq boʻladi va yiliga 125 million kub metrgacha tabiiy gaz tejalishi mumkin.
Bu raqam kichik emas. Oʻzbekiston sharoitida 125 million kub metr gaz — qishda bosim pasayishi, sanoatdagi uzilishlar yoki import xarajati kabi masalalarda sezilarli farq berishi mumkin. Albatta, bular rejadagi baholar, real natija loyiha qanday bajarilishiga bogʻliq.
Yigʻilishda “Oʻzbekneftgaz” va uning yirik korxonalari joriy yilning 9 oyida sof foydasini oshirgani ham aytilgan, lekin aniq koʻrsatkich berilmagan. Avvalroq kompaniya qimmat kreditlarni qayta moliyalashtirish va muddatidan oldin soʻndirish orqali foiz toʻlovlaridan 219 mlrd soʻm tejaganini bildirgandi.
Joyida aytib ketay, kompaniyaning qarz tomoni ham muhim. 2025-yil aprelida “Oʻzbekneftgaz” 850 mln dollarlik 5 yillik yevroobligatsiyalarni joylashtirgan, ularning yillik daromadliligi 8,75 foiz boʻlgan. Bu arzon pul emas, demak yangi loyihalar faqat geologiya emas, moliyaviy intizom masalasi ham.
Qisqasi, 5 ta yangi kon va 80 ta quduq — ijobiy signal. Lekin asosiy savol oʻsha-oʻsha: bu ishlar ichki bozorda barqaror gaz, kamroq uzilish va aniqroq hisob-kitobga aylana oladimi? Menimcha, natijani aynan shu mezon bilan oʻlchash kerak.