25 sentabr kuni pensiya taʼminoti tizimini oʻzgartirish boʻyicha takliflar yuzasidan matbuot anjumani boʻlib oʻtdi. Kun.uz maʼlumotiga koʻra, unda Iqtisodiyot va moliya vazirligi hamda Byudjetdan tashqari pensiya jamgʻarmasi vakillari loyiha atrofidagi asosiy savollarga javob berdi.
Gap oddiy texnik hujjat haqida ketmayapti. Pensiya yoshi, ish staji, hisob-kitob tartibi — bular Toshkentdagi ofis xodimidan tortib viloyatdagi oʻqituvchi yoki ustagacha, deyarli hammaning rejasiga taʼsir qiladigan masala.
Shuning uchun Kun.uz muxbiri muhokama nega qisqa muddatga belgilanganini, pensiya yoshini oshirishga qarshi fikrlar hisobga olinadimi-yoʻqmi, shuningdek pensiyani hisoblashda ish haqining 20 yillik davrini inobatga olish taklifi nimani anglatishini soʻradi.
Muhokama muddati uzayishi mumkin
Pensiya islohoti loyihasi 15 sentabr kuni jamoatchilik muhokamasiga qoʻyilgan. Hozircha muhokama 30 sentabrda tugashi belgilangan. Yaʼni fuqarolar fikr bildirish uchun 15 kun vaqt olgan.
Byudjetdan tashqari pensiya jamgʻarmasining Normativ bazani takomillashtirish boʻlimi boshligʻi Nozimjon Joʻrayevning aytishicha, qonunchilik loyihani jamoatchilik muhokamasida kamida 15 kun saqlashni talab qiladi. Lekin bu eng qisqa muddat, undan uzoqroq muhokama qilishga taqiq yoʻq.
Fikr-mulohazalarni koʻproq jamlash maqsadida muhokama muddatini uzaytirish mumkin, bunga cheklov yoʻq.
Mohiyatan, masʼullar hozir 15 kunlik muddatni qonundagi minimal talab sifatida koʻrsatmoqda. Agar jamoatchilikdan fikr koʻp tushsa yoki loyiha boʻyicha bahs kuchaysa, muhokama muddatini choʻzish mumkin.
1700 dan ortiq fikr bildirilgan
Anjumanda loyiha yuzasidan 1700 dan ortiq fikr kelib tushgani aytildi. Ularning katta qismi pensiya yoshini oshirishga qarshi bildirilgan munosabatlar ekani alohida qayd etildi.
Bu yerda muhim savol bor: fuqarolar fikri shunchaki portalda qolib ketadimi yoki yakuniy hujjatga real taʼsir qiladimi? Masʼullar qarshi takliflar ham koʻrib chiqilishini aytmoqda. Yaʼni pensiya yoshini oshirmaslik haqidagi pozitsiyalar ham umumiy tahlilga kiradi.
Menimcha, bu masalada eng nozik nuqta — ishonch. Odamlar fikr bildiryapti, demak ular jarayonda oʻz ovozi borligini koʻrishni xohlaydi. Agar 1700 dan ortiq fikr faqat raqam sifatida qolsa, keyingi muhokamalarga ishonch pasayadi.
Qisqasi, pensiya islohoti boʻyicha qaror hali yakuniy emas. Muhokama muddati uzayishi mumkin, pensiya yoshiga qarshi fikrlar esa hujjat ustida ishlash jarayonida koʻrib chiqilishi aytilmoqda.
Oʻzbekiston sharoitida bu mavzu juda sezgir. Chunki koʻpchilik uchun pensiya faqat kelajakdagi daromad emas — oilaviy byudjet, qarindoshga yordam, davolanish xarajati va farzandlarga suyanmaslik imkoniyati ham shu hisob-kitobga bogʻliq.
Ishqilib, keyingi bosqichda hukumat faqat fiskal hisobni emas, odamlarning real hayotini ham koʻradi. Pensiya tizimi barqaror boʻlishi kerak, lekin bu barqarorlik fuqaroga tushuntirilgan, adolatli va oldindan maʼlum qoidalar bilan qurilgani maʼqul.