Kun.uz maʼlumotiga koʻra, Vladimir Putin Rossiya NATOga hujum qilmoqchi emasligini aytgan. Lekin shu gapning yonida yana bir nozik signal bor: Moskva Boltiqboʻyidagi rusiyzabon aholi masalasiga “xalqaro huquq va gumanitar asosda” javob berishi mumkinligini eslatmoqda.
Mohiyatan, gap faqat bitta bayonot haqida emas. Estoniya, Latviya va Litva Rossiya bilan tarixiy xotirasi ogʻir davlatlar. Ular Rossiya imperiyasi va Sovet davrida Moskva taʼsirini juda yaqin koʻrgan, shuning uchun bugungi urush fonida har qanday ishora ularda xavotir uygʻotadi.
Shavkat Saidov Kun.uz bilan suhbatda bu masalaga bir tomonlama qarash toʻgʻri emasligini aytadi. Uningcha, Ukraina urushi Rossiyaning harbiy va iqtisodiy imkoniyati kutilgan darajada katta emasligini koʻrsatdi. Shu bilan birga, Boltiqboʻyi davlatlaridagi xavotir ham havodan paydo boʻlmagan.
Masalan, Latviyada yadro qurolini joylashtirish imkonini beradigan qonunchilik muhokamasi haqida gap ketmoqda. Bu oddiy siyosiy bayonot emas, balki mintaqa xavfsizlik tasavvuri qanchalik oʻzgarganini koʻrsatadi. Rossiya bir tarafdan urush niyati yoʻqligini aytmoqda, ikkinchi tarafdan qoʻshni davlatlardagi rusiyzabonlar mavzusini ochiq siyosiy karta sifatida ushlab turibdi.
Bu yerda Polsha bilan bogʻliq ritorika ham vaziyatni sovitmayapti. Polsha tashqi ishlar vaziri Radosław Sikorskiy Rossiya bilan urush yuz bersa, Rossiyani 6-8 hafta ichida magʻlub etish mumkinligini aytgan. Bunga javoban Nikolay Patrushev Polsha bilan urushda Rossiyaga 2-3 kun yetishini bildirgan.
Qisqasi, har ikki tomonda ham keskin gaplar koʻpaydi. Bunday bayonotlar real harbiy rejadan koʻra koʻproq siyosiy bosim, ichki auditoriya va axborot maydoni uchun ishlashi mumkin. Lekin xavf shundaki, keskin ritorika koʻpaygan joyda notoʻgʻri hisob-kitob ham tezroq paydo boʻladi.
Kamoliddin Rabbimov esa Putinni oldindan aniq prognoz qilib boʻlmaydigan siyosatchi deb baholaydi. Uning fikricha, Putin vaziyatga qarab rejalarini oʻzgartiradi: agar Ukraina yoki boshqa yoʻnalishda muvaffaqiyat sezsa, siyosiy ishtahasi ham ortishi mumkin. Yevropa aynan shundan xavotirda.
Bugungi Yevropa Putinning “urush niyatim yoʻq” degan gapini yakuniy kafolat deb qabul qilmayapti. Sabab — Rossiya soʻnggi yillarda bayonot va muzokaralarni koʻpincha taktika sifatida ishlatdi.
Oʻzbekiston uchun bu mavzu uzoqdagi Boltiqboʻyi siyosati boʻlib koʻrinishi mumkin. Lekin Toshkent bozori ham, mahalliy biznes ham Yevropa-Rossiya tarangligidan chetda emas: logistika yoʻllari, valyuta bosimi, migrantlar daromadi va import narxlari shunday vaziyatlarga sezgir.
Menimcha, asosiy xulosa shuki: Rossiya va NATO oʻrtasida toʻgʻridan-toʻgʻri urush ehtimoli hali ham juda ogʻir va qimmat ssenariy. Lekin siyosiy ishonch yemirilgan paytda “biz hujum qilmaymiz” degan gapning oʻzi yetmaydi. Ishqilib, mintaqadagi liderlar bayonotlar poygasini real toʻqnashuvga aylantirib yubormasa boʻldi.