Avstriyaning Raiffeisen Bank International banki Markaziy Osiyoni yangi oʻsish yoʻnalishi sifatida koʻryapti. Spot.uz Bloomberg manbalariga tayanib yozishicha, bank mintaqada tayyor aktivlarni sotib olish imkoniyatlarini ham oʻrganmoqda.
Gap hozircha aniq bitim haqida ketmayapti. Manbalarga koʻra, Raiffeisen hali biror bank yoki moliyaviy tashkilot bilan muzokara boshlamagan. Lekin yangilanayotgan strategiyada Qozogʻiston va Markaziy Osiyoning boshqa davlatlari alohida oʻsish bozorlari sifatida tilga olinishi mumkin.
Bank bosh direktori Michael Höllerer yaqin haftalarda yangi strategiyani taqdim qilishi kutilmoqda. Demak, mintaqaga qiziqish endi ichki muhokama darajasidan chiqib, rasmiy biznes yoʻnalishiga aylanishi ehtimoli bor.
Raiffeisen vakili Bloomberg soʻroviga javoban Gʻarb kompaniyalari taʼminot zanjirlarini qayta qurayotgani, Markaziy Osiyo davlatlari esa Gʻarbga koʻproq qarayotganini aytgan. Bank shu oʻzgarishlarga qanday javob berishni strategik jarayon doirasida koʻrib chiqmoqda.
Mohiyatan, bu yerda ikki omil bir-biriga ulanmoqda. Bir tomonda Yevropa biznesi Rossiya atrofidagi xavflarni kamaytirishga harakat qilyapti. Ikkinchi tomonda Markaziy Osiyo bank, logistika, savdo va kapital bozori uchun nisbatan ochiqroq hududga aylanmoqda.
Raiffeisen uchun bunday yurish moliyaviy tomondan ham qulayroq boʻlishi mumkin. Spot.uz maʼlumotiga koʻra, bank Avstriya sudining sirtdan chiqargan qarori natijasida €3,15 mlrd, yaʼni taxminan $3,6 mlrd miqdoridagi toʻlovdan foyda koʻrishi mumkin. Bu aktivlar avval biznesmen Oleg Deripaska bilan bogʻlangan Rasperia Trading kompaniyasidan Raiffeisen tomoniga oʻtadi.
Oʻzbekiston kontekstida bu yangilik bevosita qiziq. Chunki Raiffeisen soʻnggi bir yil ichida mahalliy kapital bozoriga yaqinlashib bordi. 2025-yil dekabrida bank kapital bozori boʻyicha «qumloq maydon» ishtirokchisiga aylandi va oʻzbek qimmatli qogʻozlari bilan hisob-kitoblarda xorijiy nominal saqlovchi sifatida qatnashishi aytildi.
Aprelda Raiffeisen Bank Oʻzbekistonda kastodian bank boʻlishni rejalayotgani maʼlum boʻldi. Bank «Toshkent» fond birjasidagi operatsiyalarda mahalliy brokerlar orqali ishlamoqchi edi. Oʻsha paytda u Markaziy bank va Markaziy depozitariyda hisobvaraqlar ochgan.
Iyun oyida esa Raiffeisen investorlar uchun oʻzbek qimmatli qogʻozlariga, jumladan davlat obligatsiyalariga kirishni kengaytirdi. Bu oddiy texnik yangilik emas: chet ellik investor uchun saqlash, hisob-kitob va kirish kanallari aniq boʻlsa, bozorga pul kiritish osonlashadi.
Qozogʻistonda Raiffeisen hozircha kichik lizing biznesi orqali ishlaydi. Agar bank haqiqatan ham mintaqada xarid qilsa, birinchi katta qadam aynan Qozogʻiston tomonda boʻlishi tabiiy koʻrinadi. Bozor kattaroq, moliyaviy infratuzilma esa xalqaro oʻyinchilar uchun tanishroq.
Shu bilan birga, Toshkent ham chetda qolmaydi. Oʻzbekistonda bank sektori xususiylashtirish, raqamli xizmatlar va kapital bozori hisobiga asta-sekin ochilyapti. Nazarimda, Raiffeisen kabi guruhlar uchun eng qiziq joy faqat chakana bank emas, balki investorlar, obligatsiyalar, depozitariy xizmatlari va yirik korporativ mijozlar atrofidagi infratuzilma boʻladi.
Qisqasi, Raiffeisen hozircha Markaziy Osiyoga kirib keldi, deyish erta. Lekin bank mintaqani xaritada alohida belgilay boshlagani aniq. Bu esa Oʻzbekiston moliya bozorida Gʻarb kapitali va xalqaro bank infratuzilmasi uchun raqobat sekin-asta kuchayishini koʻrsatadi.