Spot.uz maʼlumotiga koʻra, sentyabrda Oʻzbekistonda isteʼmol narxlari bir oyda 0,7% oshdi. Bu yil boshidan beri eng yuqori oylik surʼat. Yillik inflyatsiya esa 6,4% boʻldi.
Oziq-ovqat narxlari sentyabrda 1,0% koʻtarilgan, oxirgi 12 oyda esa 6,3% oshgan. Nooziq-ovqat mahsulotlari bir oyda 0,3%, yil hisobida 5,8% qimmatlashdi. Pullik xizmatlarda oʻsish mos ravishda 0,9% va 7,0% boʻldi.
Qisqasi, sentyabr inflyatsiyasida oddiy xaridor savatidagi mahsulotlar ancha sezildi. Ayniqsa bozor rastalarida pomidor, bodring, sabzi va tuxum narxi koʻproq koʻzga tashlangan.
Bozorda sabzavotlar tez qimmatlashdi
Sentyabr oyida asosiy oziq-ovqatlar ichida tuxum eng koʻp qimmatlashdi — 5,3%. Suyakli mol goʻshti 1,7%, qoʻy goʻshti 1,3%, tovuq 1,2%, suyaksiz mol goʻshti va grechka 1,1%dan oshgan. Guruch va guruch oqshogʻi 1%, sariyogʻ hamda xom sut 0,8%ga qimmatlashgan.
Shakar esa aksincha, oʻrtacha 0,9% arzonlagan. Bu kichik pasayish, albatta, umumiy oziq-ovqat xarajatidagi bosimni toʻliq yumshatmaydi.
Meva-sabzavotda narxlar keskinroq oʻzgargan. Pomidor bir oyda 14,2%, bodring 13,5%, sabzi 12,4% qimmatlashdi. Bulgʻor qalampiri 4,9%, baqlajon 4,7%, piyoz 2,6% oshgan.
Shu paytda mavsumiy omil ayrim mevalarni arzonlashtirdi: sitrus mevalar 12%, uzum 5,7%, olma 2,4%, banan 1,7% tushgan. Toshkentdagi oddiy oila uchun bu raqamlar shuni anglatadi: bozor cheki ichida baʼzi bandlar yengillashgan, lekin sabzavot va tuxum xarajatni yana tortib ketgan.
Yillik hisobda pomidor birinchi oʻrinda
Bir yil ichida eng katta oʻsish yangi pomidorda boʻldi — 54,9%. Propan ham alohida mavzu, lekin oziq-ovqat ichida pomidor narxi yaqqol ajralib turibdi.
Qoʻy goʻshti yil davomida 19,8%, suyaksiz mol goʻshti 17,9%, suyakli mol goʻshti 16,2%, bodring 14,4%, tuxum 11,4% qimmatlashgan. Grechka 8,3%, olma 7,8%, sariyogʻ 5,9%, sut 5,3% oshgan.
Mohiyatan, goʻsht va tuxumdagi oʻsish doimiy xarajatga yaqin turadi. Sabzavotda mavsum taʼsiri kuchliroq, lekin pomidorning 54,9% yillik oʻsishi baribir alohida signal.
Yil davomida baʼzi mahsulotlar arzonlagan: baqlajon 30,2%, uzum 10%, banan 3,5%, piyoz 3,4%, guruch va guruch oqshogʻi 2,7%, sitrus mevalar 2,7% tushgan.
Taʼlim va yoqilgʻi ham bosim berdi
Xizmatlar bozorida sentyabr oyidagi asosiy omil taʼlim narxlari boʻldi. Taʼlim xizmatlari bir oyda 4,2%, oʻtgan yil sentyabriga nisbatan 5,4% oshdi.
Davlat bogʻchalari toʻlovi oʻrtacha 6,8% koʻtarilgan. Bunga bazaviy hisoblash miqdorining oshishi taʼsir qilgan. Xususiy bogʻchalar 1,7%, davlat oliygohlarida oʻqish 6,3%, xususiy maktablar 6% qimmatlashgan. Repetitor xizmati 1,9%, til kurslari 1,8% oshgan.
Nooziq-ovqat tovarlarida esa avtomobil yoqilgʻisi sezilarli rol oʻynadi. Propan sentyabrda 4,2% qimmatlashdi, yillik oʻsish esa 48,9%ga yetdi. Propanning yuqori narx chegarasi litriga 10 ming soʻmgacha chiqqan.
Benzin oʻrtacha 1,2% oshgan, yillik oʻsish 20,1%. AI-95 narxi 4,2%, AI-92 0,7%, AI-98 va AI-100 esa 0,4% koʻtarilgan. Milliy statistika qoʻmitasi maʼlumotida AI-92 benzini litri 10,5 ming soʻmdan 17 ming soʻmgacha, AI-95 esa 13,5 ming soʻmdan 21,5 ming soʻmgacha sotilgani keltirilgan.
Menimcha, sentyabr raqamlari inflyatsiya faqat bitta mahsulot yoki bitta tarif bilan bogʻliq emasligini koʻrsatadi. Bozorda sabzavot, kundalik xaridda tuxum, xizmatlarda taʼlim, transportda esa yoqilgʻi bir paytda bosim bergan. Ishqilib, keyingi oylarda mavsumiy pasayish hech boʻlmasa oziq-ovqat savatini biroz yengillashtiradi.