Toshkentda dorixonadan tashqarida dori sotgani aytilayotgan shaxs ushlandi. Kun.uz maʼlumotiga koʻra, Bosh prokuratura huzuridagi Departamentning Toshkent shahri boshqarmasi boshqa huquqni muhofaza qiluvchi organlar bilan birga tezkor tadbir oʻtkazgan.
Tadbir vaqtida B.A. ismli shaxs fuqaro A.X.ga 170 quti “Rocuronium Rompharm” dori vositasini dorixonadan tashqarida sotayotgan paytda qoʻlga olingan. Keyin undan yana 230 quti dori vositasi ashyoviy dalil sifatida olingan. Ularning umumiy bahosi 108,4 mln soʻm deb koʻrsatilmoqda.
Hozir bu holat yuzasidan jinoyat ishi qoʻzgʻatilgan, tergov harakatlari ketyapti. Demak, voqeaning huquqiy bahosi hali yakuniy emas. Lekin bir jihat aniq: gap oddiy “qoʻldan dori oldi-sotdi”si haqida emas, muomalasi nazorat talab qiladigan mahsulotning dorixona tizimidan tashqarida aylangani haqida ketyapti.
Dori savdosida ishonch eng muhim narsa
Mohiyatan, dori bozori boshqa bozorlarga oʻxshamaydi. Telefon, kiyim yoki maishiy texnikada xaridor narx, kafolat, brendga qaraydi. Dorida esa birinchi masala — xavfsizlik. Qayerda saqlangani, kim olib kirgani, muddati, sertifikati, harorat rejimi — bularning hammasi bemorning sogʻligʻiga bevosita taʼsir qiladi.
“Rocuronium Rompharm” oddiy vitamin yoki shamollashga qarshi vosita emas. Bunday dorilar tibbiy amaliyotda, ayniqsa shifokor nazorati kerak boʻladigan holatlarda ishlatiladi. Shu sabab dorixonadan tashqaridagi savdo xavfi faqat soliq yoki hujjat masalasi bilan tugamaydi. Bu yerda odam sogʻligʻi va, ayrim vaziyatlarda, hayoti turibdi.
Toshkentda dori topish qiyin emas: yirik tarmoqlar, mahalla dorixonalari, onlayn buyurtma xizmatlari bor. Lekin bozorda “arzonroq beraman”, “tez topib beraman” degan norasmiy kanallar ham yashab keladi. Manda shunaqa kuzatuv bor: odamlar koʻpincha dorining asl kelib chiqishidan koʻra narxiga tezroq ishonadi. Aynan shu joyda noqonuniy savdo oʻziga yoʻl topadi.
Qisqasi, dori arzon koʻringani bilan, uning nazoratsiz kelgani juda qimmatga tushishi mumkin.
Mahalliy bozor uchun signal
Bu voqea Toshkentdagi farmatsevtika nazoratiga ham kichik signal beradi. Rasmiy dorixonalar hujjat, saqlash sharoiti va javobgarlik bilan ishlaydi. Norasmiy savdoda esa xaridor dori qayerdan kelganini, qanday saqlanganini va haqiqiyligini tekshira olmaydi.
Menimcha, bu kabi ishlar faqat reyd bilan hal boʻlib ketmaydi. Xaridor ham “dorixonadan tashqarida dori olish”ni odatiy narsa deb qabul qilmasligi kerak. Ayniqsa kuchli taʼsir qiluvchi yoki shifokor nazoratida ishlatiladigan dorilar masalasida “tanishingiz topib beradi” degan yoʻl juda xavfli.
Ishqilib, tergov bu ishda dori vositalari qayerdan kelgani, kimlarga sotilgani va yana shunday zanjirlar bor-yoʻqligini aniqlaydi. Chunki 108,4 mln soʻmlik mahsulot bir martalik tasodifga oʻxshamaydi. Bu yerda savol faqat bir odamning ushlangani emas, shunday savdoga imkon bergan kanal qanday ishlagani haqida ham boʻlishi kerak.