Xitoy sanoatida ishlayotgan robotlar soni 2 milliondan oshdi. Kun.uz maʼlumotiga koʻra, Statista Xalqaro robototexnika federatsiyasi — IFRʼning World Robotics 2026 hisobotiga tayangan holda shu raqamni keltirgan.
Bu yerda gap oddiy texnologik yangilik haqida ketmayapti. Xitoy ishlab chiqarishni tezroq, arzonroq va barqarorroq qilish uchun robotlarni sanoatning markaziy qismiga aylantiryapti. 2025-yilda dunyo boʻylab 603 mingta sanoat roboti oʻrnatilgan boʻlsa, shundan 354,2 mingtasi Xitoy hissasiga toʻgʻri kelgan. Bu — global oʻrnatishlarning qariyb 59 foizi.
Qisqasi, dunyoda oʻrnatilgan har ikki yangi sanoat robotidan bittadan koʻprogʻi Xitoy zavodlariga kirib boryapti. Taqqoslash uchun, 2016-yilda Xitoyning ulushi 32 foiz edi, 2022-yilda 52 foizga chiqqan, 2025-yilda esa 59 foizga yetgan. Dinamika juda aniq: mamlakat robotlashtirishni alohida loyiha emas, sanoat siyosatining doimiy yoʻnalishi sifatida koʻryapti.
Bu natija oʻn yil avval boshlangan robototexnikani rivojlantirish milliy strategiyasi bilan bogʻlanadi. Endi Xitoy 2026–2030-yillarga moʻljallangan 15-besh yillik rejasida sunʼiy intellekt (AI) imkoniyatlarini real ishlab chiqarish jarayonlariga chuqurroq olib kirishni maqsad qilyapti. Keyingi bosqichda faqat mexanik qoʻl yoki avtomatlashtirilgan liniya emas, balki sunʼiy intellekt bilan boshqariladigan, muhitni tushunadigan tizimlar muhim boʻladi.
Mohiyatan, robotlar Xitoy uchun ishchi kuchi yetishmovchiligi yoki maoshlar oshishi muammosiga javob hamdir. Ishlab chiqaruvchi korxona bir vaqtning oʻzida sifatni oshirish, chiqindini kamaytirish va yetkazib berish muddatini qisqartirishni xohlaydi. Robotlar shu uchala masalada ham yordam beradi.
Lekin bitta muhim farq bor: jami robotlar soni koʻpligi Xitoy eng robotlashgan davlat degani emas. IFR “robotlashtirish zichligi”ni qayta ishlash sanoatidagi har 10 ming xodimga toʻgʻri keladigan sanoat robotlari soni bilan oʻlchaydi. Shu koʻrsatkich boʻyicha Xitoy 22-oʻrinda turibdi.
Sabab — Xitoy sanoatining oʻzi juda katta. Mamlakatda sanoatda band aholi 120 milliondan ortiq. 2024-yilda Xitoyda har 10 ming sanoat xodimiga 166 ta robot toʻgʻri kelgan. Janubiy Koreyada esa bu koʻrsatkich 1220 ta robotga yetgan. Germaniya va Yaponiya ham avtomobilsozlik hamda elektronika sabab yuqori zichlikka ega.
Tushuntiraman: Xitoyda robotlar soni juda koʻp, lekin ishchilar soni undan ham ulkan. Janubiy Koreyada esa sanoat xodimlari kamroq, biroq avtomatlashtirish darajasi nihoyatda yuqori. Shuning uchun reytingda ikki xil manzara chiqadi: umumiy robotlar sonida Xitoy oldinda, zichlikda esa Janubiy Koreya.
Oʻzbekiston uchun bu mavzu chetdagi statistikadan koʻra kattaroq savol beradi. Toshkentdagi zavodlar, avtomobil ehtiyot qismlari ishlab chiqaruvchilari, maishiy texnika yigʻuvchi korxonalar ertaga raqobatni faqat arzon ishchi kuchi bilan ushlab turolmaydi. Bozor sifat, tezlik va barqaror yetkazib berishni soʻraydi.
Menimcha, Xitoy misoli bizga bitta narsani koʻrsatadi: robotlashtirish birdaniga “hamma ish oʻrnini yoʻq qiladi” degan vahima emas. Bu avval takroriy, ogʻir va xatoga moyil jarayonlarni avtomatlashtirishdan boshlanadi. Ishqilib, mahalliy sanoat bu jarayonga faqat uskuna sotib olish deb emas, muhandislik, dasturlash va texnik xizmat koʻrsatish maktabi sifatida qarasa, foydasi ancha katta boʻladi.