Gazeta.uz maʼlumotiga koʻra, Strategik rivojlanish va islohotlar agentligi rahbari oʻrinbosari Tohirjon Safarov Oʻzbekistonda yangi siyosiy partiyalarni roʻyxatdan oʻtkazish masalasiga izoh beribdi. Unga koʻra, tashabbuskor guruhlar topshirayotgan hujjatlarda qonun talablari toʻliq bajarilmayotgan holatlar bor.
Gap 21-sentabr kuni Toshkentda oʻtgan “Byurokratiyasiz Oʻzbekiston” mavzusidagi matbuot anjumanida koʻtarilgan. Jurnalistlar yangi partiya ochish va tashabbuskor guruhlarni roʻyxatga olish jarayonida byurokratik toʻsiqlar saqlanib qolayotgani haqida soʻragan.
Tohirjon Safarovning aytishicha, agentlik bu jarayonlarni kuzatib boryapti. U matbuotda ayrim fuqarolar yangi partiya ochish qiyinlashayotgani haqida gapirayotganini eslatgan. Lekin hujjatlar tekshirilganda, imzolar belgilangan tartibda yigʻilmagani yoki imzo qoʻygan shaxslar aniq emasligi koʻrinayotganini aytgan.
“Hujjatlar toʻgʻri va tartib bilan taqdim etilsa, uni rad etishning imkoni yoʻq”, degan Safarov.
Mohiyatan, rasmiy pozitsiya shunday: muammo partiya ochish huquqining oʻzida emas, topshirilayotgan hujjatlarning sifati va qonun talabiga mosligida. Safarov bu masala boʻyicha adliya vaziri bilan shaxsan gaplashganini ham aytibdi.
Oʻzbekistonda siyosiy partiya ochish uchun talab ancha katta. “Siyosiy partiyalar toʻgʻrisida”gi qonunga koʻra, kamida 8 ta hududiy subyektda, jumladan, Qoraqalpogʻiston Respublikasi va Toshkent shahrida yashayotgan kamida 20 ming fuqaroning imzosi kerak.
Bundan tashqari, tashabbuskorlar kamida 50 kishidan iborat boʻlishi lozim. Ular partiyaning taʼsis hujjatlarini tayyorlaydi, aʼzolar tarkibini shakllantiradi va taʼsis syezdi yoki konferensiyasini chaqirish uchun tashkiliy qoʻmita tuzadi.
Tashkiliy qoʻmita tuzilganidan keyin 7 kun ichida Adliya vazirligiga yozma xabar berishi kerak. Xabarda qoʻmita tarkibi, yetakchisi, manzili va taʼsis yigʻilishi oʻtadigan sana koʻrsatiladi.
Tushuntiraman: bu talablar qogʻozda texnik koʻrinadi, lekin siyosiy maydon uchun juda muhim filtr vazifasini bajaradi. 20 ming imzo faqat raqam emas — ularning qayerdan yigʻilgani, kim imzo qoʻygani va imzo jarayoni qanday hujjatlashtirilgani ham ahamiyatli.
Shu joyda masalaning nozik tomoni bor. Agar davlat organlari “hujjat notoʻgʻri” desa, tashabbuskor guruhlar buni byurokratik toʻsiq deb koʻrishi mumkin. Aksincha, davlat tomoni imzolar va hujjatlar tartibsiz boʻlsa, roʻyxatdan oʻtkazish siyosiy jarayonning ishonchliligiga zarar qiladi, deb qaraydi.
Safarov Jamoatchilik palatasi haqida ham gapirgan. 2020-yilda prezident huzurida tuzilishi rejalangan palata hali ish boshlamagan. Uning aytishicha, hozir palataning qanday samarali ishlashini belgilaydigan mexanizmlar tayyorlanmoqda, hujjatlar deyarli tayyor, endi jamoani shakllantirish qolgan.
Menimcha, bu mavzuda asosiy savol bir joyga borib taqaladi: qonuniy talablar aniq boʻlishi bilan birga, ularni tekshirish jarayoni ham hammaga tushunarli boʻlishi kerak. Qisqasi, yangi partiya ochmoqchi boʻlganlar hujjatni puxta tayyorlashi zarur, davlat esa rad javobini imkon qadar ochiq va dalil bilan tushuntirishi kerak.