Oʻzbekistonda 2027-yil 1-yanvardan biznesning suv olish qoidalarini buzishi boʻyicha yangi tartib ishlay boshlaydi. Spot.uz maʼlumotiga koʻra, Vazirlar Mahkamasi moliyaviy jarimalarni qoʻllash tartibini tasdiqlagan, tegishli qaror 21-oktyabr kuni Lex.uz saytida eʼlon qilingan.
Qoidalar sanoat, energetika, qishloq xoʻjaligi, baliqchilik hamda xoʻjalik-maishiy ehtiyojlar uchun suv oladigan yuridik shaxslarga tegishli. Limitdan ortiq suv olish, shartnomasiz ishlash, hisoblagich va tartibga solish uskunalarini oʻrnatmaslik, maxsus foydalanish ruxsatnomasisiz yoki oʻzboshimchalik bilan suv olish qoidabuzarlik hisoblanadi.
Birinchi xatoda 10 kun beriladi
Yuridik shaxs qoidani birinchi marta buzsa, «birinchi xato uchun ogohlantirish» tamoyili qoʻllanadi. Buning uchun korxona harakati odamlarning hayoti, sogʻligʻi yoki mol-mulkiga zarar yetkazmagan boʻlishi kerak.
Suv xoʻjaligi obyektlari xavfsizligi va suvdan foydalanishni nazorat qilish inspeksiyasi korxonaga suvnazorat.uz platformasi orqali koʻrsatma yuboradi. Kamchilikni tuzatish uchun 10 kun beriladi. Talab shu muddatda bajarilmasa, inspeksiya moliyaviy jarima belgilashi mumkin.
Jarima suv hajmiga qarab hisoblanadi
Jarimaning yakuniy summasi qoidabuzarlik bilan olingan suv hajmi va holat uchun belgilangan koeffitsiyentga bogʻliq. Hisob har 1000 kub metr suv uchun bazaviy hisoblash miqdoridan (BHM) kelib chiqadi.
Hisoblagich va tartibga solish vositalarisiz suv olish uchun BHMning 5 foizi — 22 ming soʻm belgilanadi. Limitdan oshirilgan har 1000 kub metr uchun BHMning 20 foizi — 88 ming soʻm hisoblanadi.
Shartnomasiz yoki oʻzboshimchalik bilan suv olishda koeffitsiyent BHMning 30 foizini tashkil qiladi — bu 132 ming soʻm. Suv xoʻjaligi tashkilotlari, yetkazib beruvchilar va suvdan foydalanuvchilar ruxsatnomasiz suv olsa, har 1000 kub metr uchun BHMning 40 foizi, yaʼni 176 ming soʻm undiriladi.
Bir yil ichida qoidabuzarlik takrorlansa, moliyaviy sanksiya besh baravar oshadi. Mohiyatan, katta hajmda suv ishlatadigan zavod, issiqxona yoki xoʻjalik uchun hisoblagich va hujjatlardagi kichik eʼtiborsizlik ham sezilarli xarajatga aylanishi mumkin.
Bir oyda toʻlansa, 50 foiz chegirma bor
Korxona qaror chiqqanidan keyin jarimani bir oy ichida ixtiyoriy toʻlasa, 50 foiz chegirmadan foydalanadi. Yana bir variant — summani olti oy davomida boʻlib toʻlash. Bir oy ichida pul tushmasa, inspeksiya sudga murojaat qilishi mumkin.
Biznes jarima ustidan shikoyat qilsa, uni qoʻllash jarayoni va muddati vaqtincha toʻxtaydi. Sud qarorni bekor qilsa, toʻlangan pul 15 kun ichida qaytarilishi shart. Aks holda ushlab turilgan summaga Markaziy bank asosiy stavkasining 1/300 qismi miqdorida har kunlik foiz hisoblanadi.
Qisqasi, yangi tartib Toshkentdagi ishlab chiqarish korxonalaridan tortib hududlardagi fermer va issiqxonalargacha suv hisobini aniq yuritishga undaydi. Birinchi xatoda beriladigan 10 kun biznesga imkoniyat yaratadi, takroriy qoidabuzarlik uchun besh karra jarima esa nazoratning jiddiyligini koʻrsatadi.