Oʻzbekistonda ish beruvchilar mehnat jamoasini shahvoniy shilqimlikdan xoli muhitga aylantirish uchun zarur choralarni koʻrishi shart. Kun.uz maʼlumotiga koʻra, bu talab 2026-yil 13-noyabrda kuchga kirgan OʻRQ–1189-sonli qonun bilan Mehnat kodeksiga kiritildi.

Yangi norma mehnat va mashgʻulotlar sohasida shahvoniy shilqimlikka yoʻl qoʻymaslikni qonun darajasida belgiladi. Endi bu masala faqat tashkilotning ichki odob qoidasi yoki rahbarning munosabatiga bogʻliq emas — ish beruvchining zimmasida aniq majburiyat bor.

Qaysi harakatlar shilqimlik hisoblanadi?

Qonun shahvoniy shilqimlikka aniq taʼrif berdi. Shaxs uchun nomaqbul boʻlgan, uning shaʼni va qadr-qimmatini tahqirlaydigan hamda shahvoniy xususiyatga ega harakatlar shilqimlik hisoblanadi.

Bunga xodimning tashqi qiyofasi yoki qaddi-qomati haqida shahvoniy mazmundagi nomaqbul izohlar, shunday mazmundagi imo-ishoralar, nomaqbul jismoniy teginish, shahvoniy chaqiriq va murojaatlar kiradi. Muhim jihat — bunday xatti-harakatni «hazil» deb atash uning nomaqbulligini yoʻqqa chiqarmaydi.

Qonundagi asosiy mezon — harakatning shahvoniy xususiyatga egaligi, shaxs uchun nomaqbulligi hamda uning shaʼni va qadr-qimmatini tahqirlashidir.

Ish beruvchi nima qilishi kerak?

Qonun ish beruvchidan shahvoniy shilqimlikdan xoli muhit yaratish uchun barcha zarur choralarni koʻrishni talab qiladi. Hujjat xabar berish tartibi, ichki tekshiruv yoki xodimlarni oʻqitish kabi choralarni alohida sanab bermagan. Shu sabab tashkilotlar talabni ichki qoidalar va amaliy mexanizmlar orqali qanday bajarishini belgilashi kerak boʻladi.

Mohiyatan, xodim murojaat qilishi mumkin boʻlgan tushunarli va xavfsiz kanal, shikoyatni xolis koʻrib chiqish tartibi hamda murojaatchiga bosim oʻtkazmaslik kafolati kerak. Aks holda, qogʻozdagi taqiq ish joyidagi vaziyatni oʻzgartirmaydi.

Bu talab Toshkentdagi yirik kompaniyadan tortib, hududlardagi kichik korxonagacha barcha ish beruvchilar uchun dolzarb. Ayniqsa, rahbar va xodim oʻrtasidagi vakolat farqi katta boʻlgan jamoalarda ichki tartibning aniq yozilishi muhim.

Qisqasi, qonun ish joyidagi hurmatli muhitni yaxshi niyat emas, ish beruvchining vazifasi sifatida belgiladi. Endi asosiy masala — tashkilotlar bu talabni amalda qanday ishlatishi va xodimlar oʻz huquqini qay darajada himoya qila olishida.