Oʻzbekistonda jinoyatchilik dinamikasini tahlil qiladigan va kelgusi xavflarni prognozlaydigan yagona raqamli platforma yaratiladi. Kun.uz maʼlumotiga koʻra, tizim 2027-yil yakuniga qadar Toshkentning Olmazor tumanida sinovdan oʻtkaziladi.
Bu vazifa prezidentning 2026-yil 6-noyabrda qabul qilingan PF–241-son farmonida belgilangan. Hujjat respublikadagi kriminogen vaziyatni raqamli nazorat qilish, tahlil etish va oldindan baholash tizimini joriy qilishni nazarda tutadi.
Platforma qanday ishlaydi?
«Yagona kriminogen maʼlumotlar platformasi»da jinoyatlarning obyektiv va subyektiv sabablari boʻyicha elektron reyestr yuritiladi. Unda muammoni bartaraf etishga masʼul idoralar, mansabdor shaxslar va belgilangan choralar ham koʻrsatiladi.
Tizim koʻrilgan choralar natijasini har oy, yarim yil va yil yakunida inson aralashuvisiz nazorat qiladi. Mohiyatan, turli idoralardagi maʼlumotlar bitta maydonda jamlanib, hududlar, mahallalar va jinoyat turlari kesimida tahlil qilinadi.
Platforma jinoyatchilik dinamikasini keyingi yarim yil va bir yil uchun prognozlaydi. Hisob-kitobda vaziyati ogʻir deb topilgan hududlarga muammoni yumshatish boʻyicha zarur choralar yozilgan xabarnomalar yuboriladi.
Sinov Olmazordan boshlanadi
Olmazor tumani yangi tizim uchun dastlabki sinov hududi boʻladi. Sinov 2027-yil oxirigacha davom etadi, 2028-yildan esa platformani Oʻzbekistonning boshqa hududlariga bosqichma-bosqich yoyish rejalashtirilgan.
Nazarimda, bunday tizimning foydasi faqat prognozning aniqligiga emas, undagi maʼlumotlar sifati va qarorlar qanday qabul qilinishiga ham bogʻliq. Chunki xaritada bir mahallani «xavfli» deb belgilash oson, ammo bu baho xato boʻlsa, oʻsha hudud aholisi ortiqcha nazoratga duch kelishi mumkin.
Aholidan ham fikr soʻraladi
Farmon har yili milliy viktimologik soʻrovlar oʻtkazishni ham belgiladi. Ular odamlarning jinoyat qurboniga aylanish xavfini, oʻzini qanchalik xavfsiz his qilishini va huquqni muhofaza qiluvchi organlarga ishonchini oʻrganadi.
Yoshlar, voyaga yetmaganlar, ayollar, ilgari sudlangan va probatsiya hisobidagi shaxslar boʻyicha alohida tadqiqotlar oʻtkaziladi. Kriminogen vaziyati ogʻir, «qizil» toifadagi mahallalar ham manzilli ravishda oʻrganiladi.
Qisqasi, platforma jinoyat sodir boʻlgach hisobot tuzishdan oldinroq bosqichga — xavfni aniqlash va oldini olishga oʻtishni koʻzlayapti. Olmazordagi sinov esa bu yondashuv amalda qanchalik aniq va xolis ishlashini koʻrsatadi.