Kun.uz maʼlumotiga koʻra, Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasi Toshkent markazidagi Milliy kutubxona ortida rejalashtirilayotgan avtoturargoh loyihasi boʻyicha hozircha ekologik ekspertiza xulosasi yoʻqligini bildirdi.
Gap Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Milliy kutubxonasi ortidagi 1,3 gektar maydon haqida ketyapti. Toshkent shahri hokimligi bu hududni avtoturargoh tashkil etish uchun auksionga chiqarishni rejalashtirgan. Loyiha davlat-xususiy sheriklik asosida qilinadi, gʻolibga hududdan 10 yil foydalanish huquqi berilishi koʻzda tutilgan.
Ekoqoʻmita bayonotida oddiy, lekin muhim gap bor: daraxt, buta, yashil maydon yoki tuproq qoplamiga taʼsir qilishi mumkin boʻlgan har qanday qurilish va obodonlashtirish ishi avval ekologik baholashdan oʻtishi kerak. Yaʼni avtoturargoh qurish niyati borligi boshqa, bu ishga ekologik jihatdan ruxsat borligi boshqa masala.
Mohiyatan, qoʻmita “hali hammasi hal boʻldi” demayapti. Aksincha, loyiha hujjatlari belgilangan tartibda ekologik ekspertizadan oʻtishi, hududdagi mavjud daraxtlar toʻliq xatlov qilinishi va yashil maydon maksimal darajada saqlanishi kerakligini eslatyapti.
Hokimlik ilgari bu loyiha doirasida mavjud daraxtlar saqlanishi, 1 mingdan ortiq daraxt va buta ekilishi hamda 720 metrlik piyodalar yoʻlagi barpo etilishi rejalashtirilganini aytgandi. Qogʻozda bu yaxshi eshitiladi: avtoturargoh ham boʻladi, daraxt ham koʻpayadi, piyoda yoʻlagi ham paydo boʻladi.
Lekin Ekoqoʻmita shu yerda muhim nuqtani ajratib koʻrsatdi: yangi koʻchatlar koʻp yillik daraxtlar va allaqachon shakllangan yashil hududning oʻrnini toʻliq bosa olmaydi. Toshkent yozida soyani “keyin ekamiz” degan vaʼda bilan almashtirib boʻlmaydi. Daraxtning ekologik qiymati faqat son bilan oʻlchanmaydi.
Tushuntiraman: 1 mingta yangi koʻchat ekilishi chiroyli raqam. Ammo ular hali ildiz otishi, oʻsishi, soyaga aylanishi, chang va issiqlikka real taʼsir qilishi uchun yillar kerak. Mavjud katta daraxt esa bugunoq havo, salqinlik va shahar muhitiga xizmat qilyapti.
Bu masala shunchaki “mashina qoʻyadigan joy kerakmi yoki yoʻqmi?” degan savol emas. Toshkent markazida yer har doim tanqis: avtomobil, piyoda, jamoat transporti, daraxt va jamoat makoni bir hudud uchun raqobat qiladi. Qaysi biriga ustuvorlik berilishi shahar qanday yashashini belgilaydi.
Jamoatchilikning noroziligi ham shundan. Milliy kutubxona atrofi oddiy boʻsh joy emas, markazdagi jamoat makoni. Bu yerda avtoturargoh qurilishi yashil hudud qisqarishi, piyodalar harakati noqulaylashishi yoki shahar markazi yana avtomobilga moslashishi mumkin degan xavotir bor.
Urbanizatsiya va uy-joy bozori milliy qoʻmitasi ham Toshkentdagi ayrim yashil hududlarda avtoturargoh qurish masalasiga munosabat bildirib, shahar markazidagi yashil hududlarni kamaytirish va jamoat joylarida konstruktiv qurilish qilish maqsadga muvofiq emasligini qayd etgan.
Qisqasi, loyiha hozir eng nozik bosqichda turibdi. Avtoturargoh haqidagi qaror faqat investitsiya yoki qulaylik nuqtayi nazaridan emas, ekologiya, piyoda muhiti va shahar markazining kelajakdagi qiyofasi bilan birga koʻrilishi kerak. Menimcha, aynan shu kabi joylarda shoshilinch qaror emas, ochiq hujjat, aniq xatlov va jamoatchilikka tushunarli izoh kerak.