Spot.uz maʼlumotiga koʻra, Oʻzbekiston davlat budjeti 2026-yilning yanvar-sentyabr oylarini 26,8 trln soʻmlik profisit bilan yakunladi. Bu hozirgi kursda $2,28 mlrd dan oshadi.
Raqamlar oddiy: toʻqqiz oyda budjet daromadlari 336,8 trln soʻm boʻldi, xarajatlar esa 310 trln soʻmni tashkil qildi. Spot bu maʼlumotlarni Iqtisodiyot va moliya vazirligining kundalik statistikasi asosida koʻrib chiqqan, vazirlik matbuot xizmati esa raqamlar toʻgʻriligini tasdiqlagan.
Mohiyatan, yil boshidagi manzara bir xil emasdi. Yanvarda budjet 1,47 trln soʻm, fevralda esa 986 mlrd soʻm defitsit bilan chiqqan. Martda vaziyat oʻzgargan: daromadlar xarajatlardan 10,17 trln soʻmga oshib ketgan.
Keyin yana tebranish boʻldi. Aprelda 707 mlrd soʻmlik, mayda esa 7,95 trln soʻmlik defitsit qayd etildi. Iyun oyida budjet 2,75 trln soʻm profisit koʻrsatdi va birinchi yarim yillik yakunida daromadlar xarajatlardan 1,8 trln soʻm koʻp boʻldi.
Asosiy oʻzgarish uchinchi chorakda keldi
Eng katta burilish iyul-sentyabr oylarida koʻrindi. Uchinchi chorakda budjet har oy profisit bilan chiqdi: uch oyda daromadlar 129,4 trln soʻm, xarajatlar 104,4 trln soʻm boʻldi. Farq — 25 trln soʻm.
Iyulda daromadlar 42,8 trln soʻm, xarajatlar 36,3 trln soʻm boʻldi. Avgustda mos ravishda 37,8 trln va 34,8 trln soʻm qayd etildi. Sentyabr esa eng katta oy boʻldi: daromadlar 48,8 trln soʻmga yetdi, xarajatlar 33,1 trln soʻm atrofida qoldi.
Shu sabab sentyabrning oʻzi 15,64 trln soʻmlik profisit berdi. Iyuldagi profisit 6,42 trln soʻm, avgustdagisi 2,98 trln soʻm edi.
Tushuntiraman: profisit davlatning umuman pul topib ketgani degani emas. Bu muayyan davrda budjetga tushgan daromad xarajatlardan koʻp boʻlganini bildiradi. Yil davomida ayrim oylar defitsit, ayrim oylar profisit bilan yopilishi tabiiy holat.
2026-yil uchun davlat budjeti qonunida daromadlar 368,9 trln soʻm, xarajatlar 328,7 trln soʻm boʻlishi prognoz qilingandi. Toʻqqiz oy yakuniga kelib daromadlar yillik prognozning katta qismiga yaqinlashdi, xarajatlar esa rejalashtirilgan chegaraga ancha yaqin turibdi.
Menimcha, bu yerda kuzatiladigan asosiy masala — toʻrtinchi chorak qanday oʻtishi. Toshkentdagi infratuzilma xarajatlari, ijtimoiy toʻlovlar, hududiy loyihalar va yil oxiridagi budjet majburiyatlari umumiy balansni yana oʻzgartirishi mumkin.
Qisqasi, hozirgi rasm davlat moliyasida uchinchi chorak kuchli kelganini koʻrsatadi. Lekin yil yakunidagi haqiqiy baho dekabr xarajatlari va oxirgi daromad tushumlaridan keyin aniqroq koʻrinadi.