Oʻzbekiston yuk tashish hajmi oshayotgani va mavjud vagonlar eskirgani sabab temiryoʻl yuk vagonlari parkini kengaytiradi. Spot.uz maʼlumotiga koʻra, bu haqda transport vaziri Ilhom Mahkamov Oʻzbekiston 24 telekanaliga bergan intervyusida aytgan.
Gap faqat qoʻshimcha vagon sotib olish haqida emas. Vazirlik yirik logistika loyihalari, Kaspiy dengizi infratuzilmasidan foydalanish, paromlar xaridi va Ozarbayjonda temiryoʻl qurilishida ulush bilan qatnashish masalalarini ham koʻrib chiqyapti.
Mahkamovning aytishicha, yuk vagonlariga qoʻshimcha ehtiyoj ishlab chiqaruvchilar va savdo ishtirokchilarining talabidan kelib chiqyapti. Bunga mavjud parkning eskirishi ham qoʻshilgan. Bir soʻz bilan aytganda, iqtisodiyot koʻproq yuk tashishni soʻrayapti, temiryoʻl tizimi esa shunga moslashishi kerak.
Bu masala 21 sentyabr kuni Shavkat Mirziyoyev transport-logistika sohasidagi yirik loyihalar taqdimoti bilan tanishganidan keyin yana kun tartibiga chiqdi. Transport vazirligiga katta infratuzilma loyihalari ustida ishlash topshirilgan.
Xitoy — Qirgʻiziston — Oʻzbekiston yoʻli yuk oqimini oshiradi
Vazir alohida urgʻu bergan nuqta — Xitoy — Qirgʻiziston — Oʻzbekiston temiryoʻli. Bu yoʻl ishga tushsa, Oʻzbekiston uchun yangi tranzit imkoniyatlari ochiladi. Lekin yangi yoʻlning oʻzi yetmaydi: stansiyalar, vagonlar, terminal va xalqaro yoʻnalishlar ham tayyor boʻlishi kerak.
Mohiyatan, temiryoʻl sohasidagi muammo bitta vagon masalasi emas. Yuk keladigan va ketadigan butun zanjir ishlashi kerak. Masalan, Toshkentdagi ishlab chiqaruvchi mahsulotini Fargʻona vodiysi orqali yoki xalqaro yoʻnalishda joʻnatmoqchi boʻlsa, unga faqat rels emas, barqaror jadval, yetarli vagon va chegara ortidagi hamkor infratuzilma ham kerak boʻladi.
Shu sababli Oʻzbekiston Kaspiy dengizi orqali tashuvlarni ham kuchaytirmoqchi. Mahkamovga koʻra, prezidentning Gruziya va Ozarbayjonga tashriflari chogʻida Kaspiy infratuzilmasidan foydalanish, paromlar xarid qilish va Ozarbayjon temiryoʻli qurilishida ulush bilan ishtirok etish boʻyicha topshiriqlar berilgan.
Har bir yoʻnalish boʻyicha alohida ishchi guruh tuzilgan. Transport vazirligi bajarilgan ishlar, erishilgan natijalar va yil oxirigacha qilinadigan vazifalar boʻyicha hisobot bergan, keyingi topshiriqlarni olgan.
Temiryoʻl biznes uchun ham narx masalasi
Menimcha, bu yerda eng muhim savol — logistika tannarxi. Oʻzbekistonda ishlab chiqaruvchi eksport qilmoqchi boʻlsa, mahsulot narxiga transport xarajati ham qoʻshiladi. Agar vagon yetishmasa, joʻnatma kutadi; kutish esa biznes uchun pul degani.
Masalan, Toshkent, Navoiy yoki Angrendagi korxona xomashyo yoki tayyor mahsulot tashishda barqaror temiryoʻlga tayanolsa, rejasini aniqroq qiladi. Bu eksportga ham, ichki bozordagi narxlarga ham taʼsir qiladi. Ishqilib, kengayish faqat hisobotdagi loyiha boʻlib qolmay, amalda yuk joʻnatuvchi biznes sezadigan oʻzgarishga aylansa yaxshi.
Vazirlik yigʻilishda jamoat transporti boʻyicha ham hisobot bergan. Mahkamovning aytishicha, brutto-kontrakt tizimiga oʻtilgach, prezident avtobuslar xaridi va jamoat transportini rivojlantirishni davom ettirishni topshirgan.
Qisqasi, transport tizimida ikki yoʻnalish parallel ketmoqda: shaharlarda odam tashish, mamlakat ichida va tashqarisida yuk tashish. Yuk vagonlari parkini kengaytirish esa ikkinchi yoʻnalishning asosiy boʻgʻinlaridan biri boʻlib turibdi.