Oʻzbekistonda bitiruvchilari ishga joylashishda yaxshi natija koʻrsatgan oliygohlarga budjetdan mukofot ajratiladi. Spot.uz maʼlumotiga koʻra, har yili maxsus indeksda eng yuqori oʻrin olgan 20 ta OTMning karyera markazi 500 mln soʻmdan oladi.
Gap shunchaki reyting haqida emas. Vazirlar Mahkamasi 29-sentabr kuni oliy taʼlim muassasalarini “bitiruvchilar sifati indeksi” orqali baholash tartibini tasdiqlagan. Hujjat Lex.uz’da eʼlon qilingan.
Mohiyatan, davlat oliygohdan faqat diplom berganini emas, bitiruvchining bozorda oʻz oʻrnini topganini ham soʻray boshlayapti. Menimcha, bu yondashuv toʻgʻri ishlasa, Toshkentdagi yirik universitetlar bilan viloyatlardagi OTMlar oʻrtasidagi real farqni ham ochiqroq koʻrsatadi.
Indeks nimani oʻlchaydi?
Baholashda bir nechta mezon hisobga olinadi: bitiruvchi qancha vaqtda ish topgani, barqaror bandlik darajasi, oʻrtacha oylik daromadi va bandlik toifasi. Yaʼni reyting faqat “necha foiz ishga kirdi” degan bitta raqam bilan cheklanmaydi.
Maʼlumotlar 12 oylik davr uchun olinadi: 1-iyuldan keyingi yil 30-iyungacha. Toʻliq hisobot yilida faoliyat yuritgan davlat va xususiy OTMlar baholashga kiradi. Harbiy va harbiylashtirilgan taʼlim muassasalari bundan mustasno.
Oliygohlar toʻrt yoʻnalishga ajratiladi: ijtimoiy-gumanitar, tibbiyot, tabiiy fanlar, ijodiy va sport yoʻnalishlari. Ijodiy va sportdan boshqa toifalarda reytingda qatnashish uchun kamida 200 nafar bitiruvchi boʻlishi kerak.
Natijalar qanday chiqadi?
Kerakli maʼlumotlar maxsus raqamli platformaga yigʻiladi. Bu platforma uchun Prezident huzuridagi Taʼlim sifatini taʼminlash milliy agentligi javob beradi.
Agentlik har yili 15-iyulgacha avvalgi hisobot yili boʻyicha indeksda qatnashadigan OTMlar roʻyxatini tuzadi. 15-avgustgacha dastlabki natijalar tayyorlanadi va oliygohlarga tekshirish uchun yuboriladi.
OTMlar natijani olganidan keyin 10 kun ichida hisob-kitobdagi xatolar boʻyicha eʼtiroz yuborishi mumkin. Agentlik bu eʼtirozlarni 15 kun ichida koʻrib chiqadi: kerak boʻlsa tuzatadi, kerak boʻlmasa natijani oʻzgarishsiz qoldiradi.
Yakuniy natijalar 1-oktabrgacha agentlik saytida eʼlon qilinadi. Jamoatchilik uchun oliygohlar uch guruhga boʻlinadi: eng yaxshi 30% “yashil”, oʻrtacha 40% “sariq”, qolgan 40% esa “qizil” guruhga tushadi.
Bu yerda asosiy savol — indeks qanchalik adolatli hisoblanadi va oliygohlar uni “qogʻozdagi chiroyli raqam”ga aylantirib yubormaydimi.
Qisqasi, 500 mln soʻmlik mukofot karyera markazlari uchun yaxshi ragʻbat. Lekin undan ham muhimi — bu tizim universitetlarni mehnat bozori bilan jiddiyroq ishlashga majbur qilishi mumkin. Masalan, Toshkentdagi kompaniyalar koʻp hollarda tayyor kadr izlaydi, oliygohlar esa hali ham nazariy dastur bilan yashaydi.
Agar indeks ochiq, tekshiriladigan va aniq maʼlumotlarga tayansa, abituriyentlar uchun ham foydali signal paydo boʻladi: qaysi OTM bitiruvchisi ish topyapti, qaysinisi esa faqat diplom beryapti. Joyida aytib ketay, taʼlim bozorida bundan kuchliroq reklama yoʻq.