Rossiyaning «Sentr-2026» harbiy mashgʻulotlaridan tarqalgan kadrlarda «Pansir» havo hujumidan mudofaa kompleksi noodatiy koʻrinishda paydo boʻldi. Kun.uz maʼlumotiga koʻra, harbiy sharhlovchilar uni Belarusda ishlab chiqarilgan MZKT-7930-312 shassisiga oʻrnatilgan «Pansir-S1M» sifatida baholamoqda.

Tasvirlar avval NTV reportajida koʻringan, keyin mashinaning aniqroq suratlari ham tarqalgan. Eʼtibor tortgan joyi — kompleks odatda koʻp koʻriladigan platformada emas, Minsk gʻildirakli tyagachlar zavodi shassisida chiqqan.

Mohiyatan, bu yerda gap faqat bitta mashinaning tashqi koʻrinishi haqida emas. Harbiy texnikada shassi ham muhim: u ogʻirlikni koʻtaradi, harakatlanish masofasi va yoʻl tanlamaslik imkoniyatiga taʼsir qiladi. Ayniqsa havo hujumidan mudofaa tizimi tez joy oʻzgartirishi kerak boʻlsa, platformaning ishonchliligi alohida ahamiyatga ega.

Kadrlarda kabina ortida uskunalar boʻlimlari, yuqoriroqda antenna va raketa uchirish konteynerlari joylashgan jangovar modul koʻrinadi. Raketa bloklari yonida toʻplar ham bor. Lekin faqat suratga qarab, aynan shu mashinada qaysi elektronika yoki qanday raketalar oʻrnatilganini aniq aytib boʻlmaydi.

18 ta shassi haqidagi maʼlumot nimani anglatadi?

Bunday variant haqida xabarlar avval ham chiqqan. BELPOL birlashmasining 2025-yil noyabrda eʼlon qilingan surishtiruviga tayangan maʼlumotlarda 2024-yil boshida «Pansir» komplekslari uchun 18 ta MZKT-7930-312 shassisiga buyurtma berilgani aytilgan.

Oʻsha yil yozida Tuladagi Asbobsozlik konstruktorlik byurosi platforma sinovdan muvaffaqiyatli oʻtgani haqida xabar bergani ham tilga olingan. Joyida aytib ketay: bu 18 ta tayyor «Pansir» frontga yoki qoʻshinga yetkazildi degani emas. Shassi — alohida bosqich, unga jangovar modul va elektron tizimlarni oʻrnatish esa boshqa bosqich.

Shu sabab bu kadrlar koʻproq Rossiya va Belarus mudofaa sanoati oʻrtasidagi amaliy bogʻliqlikni koʻrsatadi. Ukraina urushi fonida Rossiya oʻz havo mudofaasi tizimlarini dronlar, qanotli raketalar va aviabombalarga qarshi moslashtirishga urinmoqda.

«Pansir-S1M» nimaga moʻljallangan?

«Pansir-S1M» yangi nom emas. «Rosoboroneksport» uni 2021-yildagi IDEX koʻrgazmasi materiallarida dronlarga qarshi kurashish tizimining bir qismi sifatida taqdim etgan. Kompleks samolyot, vertolyot, qanotli raketa, boshqariladigan aviabomba va uchuvchisiz apparatlardan harbiy hamda sanoat obyektlarini himoya qilish uchun ishlab chiqilgan.

Ishlab chiqaruvchi bergan umumiy maʼlumotlarga koʻra, S1M modifikatsiyasi havodagi nishonni 80 kilometrgacha masofada aniqlashi, 30 kilometrgacha uzoqlikda va 18 kilometrgacha balandlikda urishi mumkin. Lekin bu raqamlar mashgʻulotda koʻringan aynan shu mashinaning sinov natijasi emas, balki modifikatsiya uchun eʼlon qilingan umumiy koʻrsatkichlar.

Qisqasi, Rossiya mashgʻulotlarida koʻringan «Pansir» texnik jihatdan kichik detalga oʻxshashi mumkin, ammo unda katta signal bor: havo mudofaasi tizimlari endi faqat raketa yoki radar bilan emas, platforma, logistika va tez koʻchirish imkoniyati bilan ham baholanadi.

Oʻzbekiston uchun bu mavzu bevosita harbiy xarid masalasi emas, lekin kuzatishga arziydi. Mintaqada dronlar, chegara xavfsizligi va muhim infratuzilmani himoya qilish masalasi tobora dolzarb boʻlyapti. Toshkentdagi yirik energetika obyektlari yoki aeroport xavfsizligi haqida oʻylaganda ham, zamonaviy havo mudofaasi qanday yoʻnalishda oʻzgarayotganini tushunish muhim.

«Sentr-2026» mashgʻulotlariga 47 mingdan ortiq harbiy jalb qilingan. Mashqlar 11 ta poligon va Kaspiy dengizi akvatoriyasida oʻtgan.

Kreml maʼlumotiga koʻra, Vladimir Putin 2-oktabr kuni Chelyabinsk viloyatidagi Chebarkul poligonida qoʻshinlarning amaliy harakatlarini kuzatgan. Demak, bu faqat texnik namoyish emas, siyosiy signal ham: Rossiya oʻz mudofaa tizimlari yangilanayotganini koʻrsatmoqchi.