Uzbekistan Airways aksiyalarini birlamchi ommaviy joylashtirish — IPO 2027-yilga koʻchdi. Spot.uz maʼlumotiga koʻra, bu haqda vaziyatdan xabardor manba aytgan.
Avvalroq 2025-yil 21-apreldagi prezident farmonida aviakompaniyaning 15–20% aksiyalarini 2026-yilning ikkinchi yarmida birjaga chiqarish koʻzda tutilgandi. Lekin iyunda bosh vazir oʻrinbosari, iqtisodiyot va moliya vaziri Jamshid Qoʻchqorov ham IPO 2027-yilda oʻtishi rejalashtirilayotganini aytgandi.
Sabab — kompaniyani bozorga shoshilmay tayyorlash. Manbaga koʻra, Uzbekistan Airways ichida transformatsiya ishlari davom etyapti, IPO oldidan kerakli jarayonlar tartibga solinyapti.
Mohiyatan, gap faqat aksiyani sotuvga chiqarish sanasi haqida emas. Davlat kompaniyasi ommaviy bozorga chiqishi uchun boshqaruv, hisobot, investorlar bilan muloqot va biznes jarayonlari ancha ochiqroq boʻlishi kerak. Ayniqsa, bu milliy aviakompaniya kabi yirik va siyosiy-iqtisodiy ahamiyati katta aktivga tegishli boʻlsa.
Iyul oyida Franklin Templeton ham Spot.uz’ga IPO muddati aviakompaniyaning tayyorligi va bozor sharoitiga bogʻliq boʻlishini bildirgandi. Franklin Templeton Oʻzbekiston Milliy investitsiya fondining ishonchli boshqaruvchisi hisoblanadi.
Kompaniya tayyorgarlik doirasida biznesni transformatsiya qilish, korporativ boshqaruvni yaxshilash, moliyaviy hisobotni tartibga solish va investorlar bilan ishlash tizimini kuchaytirishni tilga olgan.
Uzbekistan Airways uchun 115 ta tashabbusdan iborat transformatsiya dasturi ishlab chiqilgan. Unda operatsion samaradorlikni oshirish, tijorat faoliyatini yaxshilash, mijozlarga xizmat sifatini koʻtarish, korporativ boshqaruv va investorlar bilan muloqotda xalqaro amaliyotlarni joriy qilish bor.
Qisqasi, kompaniya avval oʻzini investor koʻzi bilan koʻrishga oʻrganishi kerak. Toshkentdan uchadigan oddiy yoʻlovchi uchun bu chipta, servis va punktuallikda bilinishi mumkin. Investor uchun esa asosiy savol boshqacha: kompaniya qancha daromad topyapti, xarajatlari qanday boshqarilyapti, qarorlar qanchalik shaffof?
Avvalroq transformatsiya dasturi bajarilgach, Uzbekistan Airways’ning potensial bahosi $1,6 mlrddan $2,3 mlrdgacha oshishi mumkinligi aytilgandi. Lekin Franklin Templeton yakuniy kapitalizatsiya investorlar talabi, kompaniyaning moliyaviy va operatsion natijalari hamda transformatsiya muvaffaqiyatiga bogʻliq boʻlishini eslatgan.
Yana bir muhim nuqta — xalqaro moliyaviy hisobot standartlariga oʻtish. Uzbekistan Airways jamoatchilik uchun muhim tashkilotlar reyestriga kiritilgan. Shu sabab 2027-yil 1-yanvardan kompaniya buxgalteriya hisobini rasman xalqaro standartlarga oʻtkazishi kerak.
Menimcha, IPOning 2027-yilga surilishi bozordagi ishtaha sustligi yoki qiziqish yoʻqligidan koʻra, tayyorgarlik sifati bilan koʻproq bogʻliq. Chunki yirik davlat aktivini birjaga chiqarishda vaqtni bir necha oy yutishdan koʻra, baholash va ishonchni toʻgʻri shakllantirish muhimroq.
Ishqilib, bu jarayon faqat qogʻozdagi transformatsiya boʻlib qolmasa, mahalliy kapital bozori uchun ham yaxshi signal boʻladi. Chunki Uzbekistan Airways IPOsi muvaffaqiyatli oʻtsa, Toshkent fond bozori yirik davlat kompaniyalari uchun haqiqiy maydonga aylanishi mumkin.