Startap mijoz topish uchun albatta internetda mashhur boʻlishi shart emas. TechCrunch yozishicha, biznes safarlari va turar joy bronlarini boshqaradigan Engine tashqi sarmoya olmasdan ham $150 mlnlik buyurtmaga yetgan. Kompaniya bunga deyarli koʻrinmas ijtimoiy tarmoq strategiyasi bilan erishgan.
Engine asoschisi va bosh direktori Elia Wallenning aytishicha, jamoa mijozlarni tadbirlarda izlagan va ularga bevosita telefon qilgan. Hatto dastlabki davrda potensial mijozlarni stendga jalb qilish uchun David ismli fokuschini yollagan.
“Telefon hamon ishlaydi”, — deydi Wallen.
Bu gap sodda eshitiladi, lekin startaplar uchun muhim farqni koʻrsatadi. Ijtimoiy tarmoqda millionlab koʻrish yigʻish bilan haqiqiy xaridor topish bir xil narsa emas. Ayniqsa, mahsulot kompaniyalarga sotilsa, qaror qabul qiluvchi odam bilan toʻgʻridan-toʻgʻri suhbat TikTok videosidan samaraliroq chiqishi mumkin.
Influencerning oʻzi savdo olib kelmaydi
Sunʼiy intellekt (AI) yordamida taqdimot tayyorlaydigan Gamma esa boshqa yoʻlni tanlagan. Kompaniya “Gambassador” dasturi orqali turli yoʻnalishdagi kontent yaratuvchilar bilan ishlagan va keyinchalik bir necha milliard dollarlik bahoga yetgan.
Gamma asoschisi Grant Lee bu usulni shunchaki influencerdan reklama sotib olish deb tushunmaslik kerakligini aytadi. Maslahatchi uchun mahsulotning bir jihati muhim boʻlsa, marketing direktori uchun taqdimot tayyorlaydigan mutaxassisni boshqa imkoniyat qiziqtiradi. Demak, har bir auditoriyaga uni tushunadigan kontent yaratuvchi kerak.
Lee fikricha, asoschilar hamkorlariga mahsulotning qiymatini aniq tushuntirishi lozim. Aks holda reklama uchun qancha pul sarflanishidan qatʼi nazar, xabar auditoriyaga yetib bormaydi.
Mijoz kelgach, asosiy ish boshlanadi
Google Ventures bosh hamkori Crystal Huang esa startaplar mavjud mijozning xatti-harakatini kuzatishi kerakligini aytadi. U mahsulotdan takror foydalanayaptimi, faolligi oshayaptimi, uni doʻstlariga tavsiya qilayaptimi — shu maʼlumotlar mijozning uzoq qolish ehtimolini koʻrsatadi.
Eng qimmatli foydalanuvchilar mahsulotni boshqalarga oʻz xohishi bilan tavsiya qiladigan tarafdorlardir. Huang kompaniyalar ana shunday “elchilar” paydo boʻlishi uchun sharoit yaratishi kerak, deb hisoblaydi.
Bu yondashuv Oʻzbekiston bozoriga ham mos tushadi. Toshkentdagi korporativ xizmat yoki hududlardagi savdo nuqtalari uchun ishlaydigan startapga viral video emas, balki telefon qoʻngʻirogʻi, uchrashuv va joyida namoyish koʻproq mijoz olib kelishi mumkin.
Mohiyatan, savdo kanali urfda ekaniga emas, xaridor qayerda va qanday qaror qabul qilishiga qarab tanlanadi. Qisqasi, mashhurlik eʼtibor beradi, lekin biznesni mijozning mahsulotdan olgan foydasi ushlab turadi.