Jizzax viloyatida qurilayotgan Oʻzbekistondagi ilk atom elektr stansiyasining birinchi energobloki uchun poydevor plitasi 2026-yil oxirigacha tayyorlanadi. Spot.uz maʼlumotiga koʻra, reaktor boʻlimi poydevoriga qariyb 10 ming kub metr beton yotqizish rejalashtirilgan.
Bu haqda «Rosatom» bosh direktori Aleksey Lixachyovning 23-oktyabr kuni prezident Shavkat Mirziyoyev bilan uchrashuvidan keyin maʼlum qilindi. Tomonlar Jizzaxdagi integratsiyalashgan AES qurilishi, stansiyani loyihalash, unga bogʻliq infratuzilma va mutaxassislar tayyorlash jarayonini muhokama qilgan.
Poydevor — qurilishdagi muhim bosqich
Reaktor boʻlimining poydevor plitasi oddiy qurilish maydonidagi beton qatlam emas. Keyinchalik energoblokning asosiy konstruksiyalari aynan shu qism ustida turadi. Shu sabab beton hajmi bilan birga uning sifati, uzluksiz quyilishi va nazorat jarayoni ham alohida ahamiyatga ega.
10 ming kub metr beton miqyosni tasavvur qilish uchun — bu Toshkentdagi bir nechta yirik turar joy binosining poydevoriga ketadigan material bilan tenglashishi mumkin. Albatta, atom energetikasidagi texnik talablar oddiy uy-joy qurilishidan keskin farq qiladi.
Mohiyatan, yil oxiriga belgilangan vazifa loyiha qogʻozdagi rejalardan real qurilish bosqichiga oʻtayotganini koʻrsatadi. Biroq AES kabi murakkab obyektlarda bitta poydevorning bitishi stansiya tez orada elektr bera boshlaydi, degani emas. Oldinda uskunalarni oʻrnatish, xavfsizlik tizimlarini tekshirish va sinovlardan oʻtkazish kabi uzoq jarayonlar bor.
30 ming kishilik yangi shahar quriladi
Kelajakdagi stansiya yaqinida atom sohasi xodimlari uchun alohida shaharcha qurish ham rejalashtirilgan. «Rosatom» maʼlumotiga koʻra, u 30 mingdan ortiq mutaxassis va ularning oila aʼzolariga moʻljallangan.
Shaharchada uy-joy bilan cheklanib qolmay, maktablar, tibbiyot va sport muassasalari ham boʻladi. Bu Jizzaxdagi loyiha faqat elektr ishlab chiqaradigan obyekt emas, balki yangi ish oʻrinlari, xizmatlar bozori va transport infratuzilmasini shakllantiradigan yirik hududiy markaz boʻlishini anglatadi.
Mutaxassislar Toshkentdagi «MIFI» Milliy tadqiqot yadro universiteti filialida hamda «Rosatom» obyektlarida tayyorlanyapti. Uchrashuvda yadro tibbiyoti va additiv texnologiyalar boʻyicha hamkorlik imkoniyatlari ham koʻrib chiqilgan.
Qisqasi, loyiha Oʻzbekiston energetika tizimiga yangi manba qoʻshishdan ancha kengroq masala. Nazarimda, endi asosiy eʼtibor qurilish surʼatining oʻzigagina emas, xavfsizlik talablari, mahalliy kadrlar salohiyati va jamoatchilikka ochiq maʼlumot berilishiga ham qaratilishi kerak.