Oʻzbekistonda prezident qarori bilan berilgan soliq imtiyozlarini Soliq kodeksiga tegishli oʻzgartirishlar kiritilishini kutmasdan qoʻllash taklif qilindi. Spot.uz maʼlumotiga koʻra, Qonunchilik palatasi qonun loyihasini 27-oktabr kuni birinchi oʻqishda qabul qilgan.
Hozirgi tartibda biznes imtiyozdan foydalanishi uchun u avval Soliq kodeksida aks etishi kerak. Yangi mexanizm esa prezident qarori chiqqan zahoti imtiyozni ishga tushirish, kodeksni keyinroq moslashtirish imkonini beradi.
Tushuntiraman: prezidentning tadbirkorlar bilan uchrashuvlarida biror sohani qoʻllab-quvvatlash haqida qaror qabul qilinishi mumkin. Ammo uni Soliq kodeksiga kiritish bir necha bosqichdan oʻtadi va vaqt oladi. Natijada qaror bor, lekin biznes undan rasman foydalanishni kutib qoladi.
Iqtisodiyot va moliya vaziri oʻrinbosari Ahadbek Haydarovning aytishicha, taklif shu vaqt oraligʻini yoʻqotishga qaratilgan. Imtiyoz kodeksga kiritilguncha ham ishlaydi, tegishli tuzatishlar esa uning amal qilish muddati davomida rasmiylashtiriladi.
Penya va bank hisoblari boʻyicha ham oʻzgarish bor
Loyiha faqat imtiyozlarning kuchga kirish vaqtini tartibga solmaydi. Soliq kechiktirib toʻlanganda hisoblanadigan penya qarzdorlikning oʻzidan oshmasligi taklif etilgan. Masalan, qarz 5 mln soʻm boʻlsa, penya ham 5 mln soʻmdan yuqori boʻlmaydi.
Kameral tekshiruvdan keyin soliq toʻlovchi tushuntirish yoki aniqlashtirilgan hisobot topshirsa, bank hisobidagi operatsiyalarga qoʻyilgan cheklov avtomatik bekor qilinishi ham ko‘zda tutilgan. Bu, ayniqsa, aylanma mablagʻi hisobdagi pulga bogʻliq kichik biznes uchun muhim.
Qonun loyihasi farmatsevtika, pillachilik va toʻqimachilik, xususiy maktabgacha taʼlim, yirik koʻchmas mulk loyihalari, ijtimoiy xizmatlar, ekologiya va koʻkalamzorlashtirish hamda ijtimoiy ahamiyatga ega xayriya loyihalaridagi imtiyozlarni kodeksda mustahkamlaydi.
Qoraqalpogʻiston va iqtisodiy rivojlanishi boʻyicha 5-toifaga kiruvchi hududlarda ishlaydigan ayrim korxonalar uchun pasaytirilgan soliq stavkalari ham nazarda tutilgan. Aylanmadan olinadigan soliqdan QQS va foyda soligʻiga oʻtayotgan biznesni ragʻbatlantirish choralari ham loyiha ichida bor.
Deputat mexanizm choʻzilib ketishidan xavotir bildirdi
Deputat Zafar Xudoyberdiyev loyihadagi imtiyozlarning aksari 2026-yil boshidan ishlashi kerak boʻlganini aytdi. U imtiyozni kodeksga kiritmasdan qoʻllash mexanizmi keyinchalik huquqiy rasmiylashtirishning choʻzilishiga sabab boʻlishi mumkinligidan xavotir bildirdi.
Bu eʼtiroz oʻrinli: tezlik biznesga qulay, ammo vaqtinchalik tartib doimiy holatga aylanib qolmasligi kerak. Menimcha, kodeksga oʻzgartirish kiritish uchun aniq muddat belgilansa, mexanizm tadbirkor uchun ham, soliq idoralari uchun ham tushunarliroq ishlaydi.
Ovoz berishda qatnashgan 118 deputatdan 104 nafari loyihani qoʻllab-quvvatladi, 5 nafari betaraf qoldi, 9 nafari ovoz bermadi. Qisqasi, taklif hozircha birinchi oʻqishdan oʻtdi — u hali yakuniy qonun emas.