Oʻzbekistonda shaharsozlik ruxsatnomalarini berish jarayoniga noqonuniy aralashganlik uchun javobgarlik joriy qilinadi. Birinchi qoidabuzarlikda 66 mln soʻmgacha jarima yoki 15 sutkagacha maʼmuriy qamoq, takroriy holatda esa 2 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish jazosi belgilandi.
Spot.uz maʼlumotiga koʻra, Shavkat Mirziyoyev tegishli qonunni 2-noyabr kuni imzolagan. Yangi tartib 2027-yil 5-fevraldan — qonun eʼlon qilinganidan uch oy oʻtib kuchga kiradi.
Qaysi harakatlar noqonuniy aralashuv hisoblanadi?
Gap qurilish uchun yer ajratish, obyektni loyihalash va qurish, rekonstruksiya qilish hamda foydalanishga qabul qilish bozoridagi ruxsatlar haqida ketmoqda. Shu yoʻnalishlarda ishlaydigan vakolatli idora mansabdorlariga taʼsir oʻtkazish, bosim qilish yoki ularning ishiga toʻsiq yaratish javobgarlikka sabab boʻladi.
Birinchi holatda jarima 100 dan 150 bazaviy hisoblash miqdorigacha — 44 mln soʻmdan 66 mln soʻmgacha boʻladi. Sud jarima oʻrniga qoidabuzarni 15 sutkagacha maʼmuriy qamoqqa olishi ham mumkin.
Agar shaxs maʼmuriy jazodan keyin yana shu ishni qilsa, masala jinoyat ishiga aylanadi. Bunda 300 bazaviy hisoblash miqdorigacha, yaʼni 132 mln soʻmgacha jarima, muayyan huquqlardan 5 yilgacha mahrum qilish yoki 360 soatgacha majburiy jamoat ishlari tayinlanishi mumkin.
Shuningdek, 1 yilgacha axloq tuzatish ishlari, 2 yilgacha ozodlikni cheklash yoki ozodlikdan mahrum qilish jazosi ham bor. Qaysi jazo qoʻllanishini holat tafsilotlari va sud qarori belgilaydi.
Bu tartib bozorda nimani oʻzgartiradi?
Mohiyatan, qonun ruxsat beradigan mansabdorning oʻzidan tashqari, unga tashqaridan bosim qiladigan shaxslarni ham javobgarlik doirasiga kiritmoqda. Qurilish loyihasini navbatsiz oʻtkazish, yer ajratishga taʼsir qilish yoki obyektni kamchiliklari bilan qabul qildirishga urinish endi alohida huquqiy oqibat tugʻdiradi.
Bu ayniqsa Toshkent kabi qurilish tez ketayotgan shaharlarda muhim. Ruxsat jarayonidagi birgina noqonuniy qaror zichlik, transport yuklamasi, yongʻin xavfsizligi va qoʻshni binolarda yashaydigan odamlar manfaatiga bevosita taʼsir qiladi.
Menimcha, jarimaning kattaligi oʻzi yetarli yechim emas. Qonun ishlashi uchun ruxsat berish jarayoni shaffof, qarorlar esa tekshirish mumkin boʻlgan raqamli iz bilan yurishi kerak. Shunda bosim boʻlganini isbotlash ham, qonuniy murojaatni noqonuniy aralashuvdan ajratish ham osonlashadi.
Qisqasi, yangi norma qurilish bozoridagi norasmiy taʼsir uchun aniq chegara qoʻymoqda. Endi asosiy masala — u 2027-yil 5-fevraldan boshlab amalda qanday qoʻllanishida.