2027-yil 1-yanvardan Oʻzbekistondagi ayrim kompaniyalar import uchun hisoblangan qoʻshilgan qiymat soligʻini (QQS) ortiqcha toʻlangan soliq hisobidan avtomatik qoplay oladi. Spot.uz maʼlumotiga koʻra, yangi tartib Iqtisodiyot va moliya vazirligi hamda Soliq qoʻmitasining qoʻshma nizomida belgilangan.
Hujjat 31-oktyabr kuni Adliya vazirligida roʻyxatdan oʻtgan va Lex.uzʼda eʼlon qilingan. Tartib kompaniya tovar yoki xizmat sotishda ortiqcha toʻlagan QQSni import paytida hisoblangan soliq bilan oʻzaro qoplash imkonini beradi.
Imtiyozdan kimlar foydalana oladi?
Yangi mexanizm barcha importchilarga birdek tatbiq etilmaydi. Undan toʻrtta toifadagi korxonalar foydalanadi.
Bular — Yirik soliq toʻlovchilar boʻyicha hududlararo inspeksiya tasarrufidagi kompaniyalar, mahsulot ishlab chiqarish uchun xomashyo va butlovchi qismlar olib kiradigan elektrotexnika korxonalari, QQS toʻlovchi va xavf darajasi past boʻlgan tashqi iqtisodiy faoliyat ishtirokchilari hamda barqarorlik reytingi BBBʼdan past boʻlmagan xususiy korxonalardir. Davlat sektori korxonalari oxirgi toifaga kirmaydi.
Jarayon qanday ishlaydi?
Importchi yuk bojxona deklaratsiyasining 47-grafasida oʻzaro hisob-kitobdan foydalanishini bildiradi. Toʻlov usuli koʻrsatiladigan TU ustuniga VZ harfli kodi yoziladi.
Shundan keyin Bojxona qoʻmitasi ortiqcha toʻlangan QQS miqdorini tasdiqlash uchun Soliq qoʻmitasiga elektron soʻrov yuboradi. Maʼlumot tasdiqlansa, import uchun toʻlanishi kerak boʻlgan soliq shu mablagʻ hisobidan qoplanadi va tizim avtomatik ravishda oʻzaro hisob-kitob dalolatnomasini tuzadi.
Bojxona organlari deklaratsiyani rasmiylashtiradi va dalolatnomadagi summani soliq toʻlovchining shaxsiy bojxona hisobvaragʻiga kiritadi. Mohiyatan, tadbirkor ikki idora oʻrtasida qogʻoz koʻtarib yurmaydi — maʼlumotlar soliq va bojxona tizimlari orasida onlayn almashadi.
Qaysi holatda hisob-kitob oʻtmaydi?
Agar korxonada soliq tekshiruvi ketayotgan boʻlsa, avtomatik oʻzaro hisob-kitob qilinmaydi. Soliq qarzi, jumladan kechiktirib toʻlashga ruxsat berilgan majburiyat mavjud boʻlsa, qoplashdan keyingi qoldiq qarz miqdoridan kam boʻlishi mumkin emas.
Qisqasi, yangi tartib Toshkentdagi va hududlardagi yirik importchilar uchun aylanma mablagʻni ortiqcha band qilib turadigan jarayonni qisqartirishi mumkin. Menimcha, uning amaliy foydasi soliq va bojxona bazalaridagi maʼlumotlar qanchalik tez hamda xatosiz almashishiga bogʻliq boʻladi.