2025-yilda sayohat va turizm AQSH iqtisodiyotiga $2,63 trillion hissa qoʻshdi. Kun.uz maʼlumotiga koʻra, bu natija bilan AQSH dunyodagi eng yirik turizm iqtisodiyoti boʻlib qoldi.
Ikkinchi oʻrindagi Xitoyda turizmning iqtisodiy hissasi $1,75 trillionga yetdi. Germaniya esa $566 mlrd bilan uchinchi oʻrinni egallab, Fransiya va Ispaniya kabi mashhur sayyohlik yoʻnalishlarini ortda qoldirdi.
AQSH va Xitoy oʻrtasidagi farqning oʻzi $880 mlrdni tashkil qildi. Bu mablagʻ reytingdagi qolgan har qanday alohida davlat turizm iqtisodiyotidan kattaroq.
Reyting sayyohlar sonini emas, butun iqtisodiy taʼsirni oʻlchaydi
Visual Capitalist Jahon sayohat va turizm kengashi — WTTC maʼlumotlari asosida 25 ta yirik turizm iqtisodiyotini taqqosladi. Hisobga faqat xorijlik sayyohlar sarflagan pul kiritilmagan.
Baholash mehmonxonalar, restoranlar va transport kompaniyalari daromadini, ularga xizmat yoki mahsulot yetkazib beradigan bizneslarni ham qamrab oladi. Soha xodimlarining kundalik xarajatlari orqali yuzaga keladigan iqtisodiy taʼsir ham inobatga olingan.
Shu sabab reytingni eng koʻp xorijiy sayyoh qabul qilgan davlatlar roʻyxati bilan adashtirmaslik kerak. Mohiyatan, bu yerda mamlakat ichida turizm atrofida qancha iqtisodiy faollik paydo boʻlgani oʻlchanmoqda.
Germaniyani ichki turizm oldinga olib chiqdi
Germaniyaning uchinchi oʻringa chiqishida katta ichki bozor hal qiluvchi rol oʻynadi. 2025-yilda mamlakatdagi tunab qolishlarning qariyb 83 foizi Germaniya aholisiga toʻgʻri kelgan.
Xorijiy mehmonlarning tunab qolishi kamaygan boʻlsa-da, ichki talab joylashtirish muassasalariga yillik rekord natija keltirdi. Bu tajriba turizm uchun faqat chetdan mehmon kutish yetarli emasligini koʻrsatadi.
Yaponiya esa 2025-yilda rekord darajadagi 42,7 mln xorijiy sayyohni qabul qildi. Bu 2024-yilga nisbatan 15,8 foiz koʻp. Sakura mavsumi, qishki sport va Osakadagi Expo koʻrgazmasi oqimni kuchaytirdi.
Xitoyning turizm iqtisodiyoti bir yilda 9,9 foiz oʻsdi — bu jahon oʻrtacha surʼatidan ikki baravardan ham yuqori. Xorijiy sayyohlar soni 15,5 foizga oshib, 68 mln kishidan oʻtdi. Vizasiz kirish imkoniyatlarining kengayishi, tranzit muddatlarining uzayishi va raqamli toʻlovlarning qulaylashishi bunda yordam berdi.
Oʻzbekiston uchun saboq nimada?
Menimcha, Oʻzbekiston uchun asosiy xulosa — turizm natijasini faqat kelgan xorijliklar soni bilan oʻlchamaslik kerak. Toshkentdagi mehmonxona, Samarqanddagi restoran yoki Xivadagi transport xizmati mahalliy yetkazib beruvchilar bilan qancha ishlayotgani ham muhim.
Ichki sayohat kuchaysa, mavsumdan tashqari davrda ham bizneslar mijozsiz qolmaydi. Qisqasi, katta iqtisodiy naf sayyohlar sonidan tashqari, ularning xarajati mahalliy iqtisodiyotda nechta biznes va ishchiga yetib borishiga ham bogʻliq.