Kun.uz maʼlumotiga koʻra, Xitoyning Guanchjou janubiy vokzali 1-oktabr kuni bir sutkada 1 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatdi. Bu vokzal uchun yangi rekord. Eng tigʻiz paytlarda yuqori tezlikdagi poyezdlar orasidagi joʻnatish oraligʻi 40 soniyagacha tushgan.
Bu raqamni oddiy tasavvur qilish qiyin. 1 million yoʻlovchi — Toshkent aholisi bilan solishtirganda ham juda katta oqim. Bir kunda shuncha odam bitta transport tugunidan oʻtishi uchun faqat katta bino yetmaydi: jadval, platforma, xavfsizlik, chipta tizimi, yoʻlovchi yoʻnalishi va xodimlar harakati bir xil ritmda ishlashi kerak.
South China Morning Post maʼlumotlariga tayangan Naked Science yozishicha, bunday bosim Xitoy Xalq Respublikasi tashkil topgan kun atrofidagi bayram safarlari bilan bogʻliq. Xitoyda bu davrda ichki turizm va oilaviy tashriflar keskin oshadi. Odamlar yirik shaharlardan viloyatlarga, viloyatlardan esa turistik markazlarga yuradi.
Guanchjou janubiy vokzali oʻsha kuni 1252 ta poyezdga xizmat koʻrsatgan. Bu 24 soatga boʻlsak, har soatda oʻrtacha 52 tadan ortiq poyezd degani. Tushuntiraman: har bir poyezd uchun alohida yoʻl, platforma, yoʻlovchi oqimi va joʻnash vaqti bor. Shunday tizimda bir joydagi kichik kechikish ham keyingi reyslarga taʼsir qilishi mumkin.
Shuning uchun 40 soniyalik interval shunchaki tezlik haqidagi chiroyli detal emas. Bu temiryoʻl boshqaruvi qanchalik mayda vaqt birliklarigacha rejalashtirilganini koʻrsatadi. Mohiyatan, vokzal aeroport kabi ishlayapti, faqat yoʻlovchi sigʻimi va qatnov soni ancha zich.
Oʻsha kuni Xitoy temiryoʻl tarmogʻi boʻyicha ham rekord qayd etilgan: bir sutkada 25,2 million yoʻlovchi qatnovi boʻlgan. Bu yerda gap alohida odamlar soni haqida emas, safarlar soni haqida ketmoqda. Yaʼni bir kishi ikki marta poyezdga chiqqan boʻlsa, u ikki qatnov sifatida hisoblanadi.
China State Railway Group sentabr oxiridan oktabr boshigacha jami 284 million yoʻlovchi qatnovini kutgan. Bunday raqamlar Xitoy nega yuqori tezlikdagi temiryoʻlga bunchalik katta pul va siyosiy eʼtibor qaratishini tushuntiradi. Katta mamlakatda odamlarni tez va tartibli harakatlantirish iqtisodiyotning oʻzi uchun ham infratuzilma masalasi.
Oʻzbekiston uchun bu voqea uzoqdagi rekorddek koʻrinishi mumkin. Lekin Toshkent, Samarqand, Buxoro va Fargʻona vodiysi orasidagi qatnovlarga qarasak, bizda ham transport bosimi yildan yilga oshyapti. Bayram kunlari aviachipta qimmatlashadi, poyezd chiptasi tez tugaydi, shaharlararo taksilar esa talabga qarab narxni koʻtaradi.
Qisqasi, Xitoydagi 1 million yoʻlovchilik rekord faqat “katta raqam” emas. Bu transport tizimi oldindan oʻylanganida, poyezd oddiy yoʻlovchi tashish vositasidan milliy logistika mexanizmiga aylanishini koʻrsatadi. Biz uchun ham asosiy savol shu: odamlar koʻpayayotgan joyda yoʻlni kengaytirishning oʻzi yetadimi yoki butun harakat tizimini qayta oʻylash kerakmi?