Spot.uz maʼlumotiga koʻra, 5-11-oktyabr haftasida Oʻzbekistonda iqtisod, transport va biznes atrofida bir nechta muhim voqea yigʻilib qoldi. Ularning orasida qishki elektr normasi, UzAuto Motors xususiylashtiruvi, Toshkent transport tariflari va yirik platformalardagi texnik uzilishlar bor.
Eng koʻp odamga tegadigan yangilik — elektr energiyasi bo‘yicha. Prezident gazlashtirilmagan hududlarda qishki ijtimoiy normani 350 kVt·soatgacha oshirishni maʼqulladi. Kompensatsiya olish uchun daromad chegarasini 1,43 mln soʻmgacha koʻtarish taklif qilinyapti, normadan oshgan xarajatlarni qoplash tartibini esa 2028-yilgacha uzaytirish rejalangan.
Bu qaror Toshkentdan koʻra viloyatlardagi xonadonlarga koʻproq taʼsir qiladi. Chunki gaz yoʻq joyda qishda elektr shunchaki qulaylik emas, isitish masalasi ham. Menimcha, bu yerda asosiy savol norma oshganida emas, tarmoq shu yuklamani qanchalik koʻtara olishida.
Iqtisodiy frontda narxlar yana sezildi. Sentyabrda inflyatsiya 0,7% boʻldi: tuxum 5,3%, pomidor 14,2%, propan 4,2%, benzin 1,2% qimmatlashdi. Taʼlim xizmatlari narxi ham 4,2% oshgan.
Transportda Toshkent jamoat transporti tarifi muhokama markazida qoldi. 1-oktyabrdan naqdsiz toʻlov 47% oshib, 2500 soʻm boʻldi, naqd toʻlov esa 3000 soʻm darajasida qoldi. Hokimiyat va Transport vazirligi bu narxlar tashuv xarajatini qisman yopishini aytyapti.
Qisqasi, shahar transporti endi arzon ijtimoiy xizmatdan koʻra, xarajatini hisoblaydigan tizimga yaqinlashyapti. Bu yomon emas, lekin odamlar narx oshishini xizmat sifati bilan birga koʻrishni xohlaydi: avtobus vaqti, zichlik, yoʻnalishlar, kechki qatnovlar.
Biznes tomonda UzAuto Motors atrofidagi harakatlar alohida eʼtiborli. Davlat aktivlarini boshqarish agentligi maʼlumotiga koʻra, AQSH, Janubiy Koreya va Xitoy kompaniyalari UzAuto Motors xususiylashtiruviga qiziqish bildirgan. Sotuv ochiq xalqaro savdolar orqali oʻtishi kutilmoqda, hozir Alvarez & Marsal kompaniyada due diligence qilyapti.
Shu bilan birga, UzAuto Motors Cobalt va Damas uchun banklarsiz toʻgʻridan-toʻgʻri muddatli toʻlov savdosini boshladi. Cobalt uchun boshlangʻich toʻlov 50% va muddat 2 yil, Damas uchun esa 30% va 2,5 yil. Buyurtmalar 7-oktyabrdan ochildi, mashinalar soni cheklangan.
Platformalar bozorida ham tinch hafta boʻlmadi. Uzum Market tizimlarida rejalangan yangilanish sabab texnik nosozlik yuz berdi. Platforma vaqtincha omborlarga tovar qabul qilishni va qaytarilgan mahsulotlarni berishni toʻxtatdi, sotuvchilarga yetkazib berish vaqtini jarimasiz oʻzgartirishga ruxsat berdi.
Bu oddiy texnik holatdek koʻrinadi, lekin marketplace uchun ishonch juda nozik narsa. Ayniqsa Toshkentdagi kichik sotuvchi bir kunlik kechikishni ham pul oqimi orqali his qiladi.
Hafta yana bir necha signal berdi: UzPost jarima xatlari qogʻozda yuborilmay qoʻygani uchun 50-60 mlrd soʻm daromaddan ayrilgan, Tailandga aviachipta qidiruvlari vizasiz rejim bekor qilingach 81% tushgan, skuter va moped haydovchilariga reydlarda deyarli 4,7 mlrd soʻm jarima yozilgan.
Mohiyatan, hafta bitta narsani koʻrsatdi: davlat xarajatni hisoblay boshlayapti, biznes esa yanada ochiq va texnik jihatdan chidamli boʻlishga majbur. Bu jarayonda oddiy foydalanuvchi — yoʻlovchi, sotuvchi, haydovchi yoki isteʼmolchi — oʻz choʻntagida eng tez sezadi.