Oʻzbekistonda markazlashgan isitish tariflarini 2028-yildan boshlab har yili qayta koʻrib chiqish taklif qilindi. Narxlar yillik inflyatsiya darajasida oshadi, biroq oʻsish bir yilda 10%dan yuqori boʻlmaydi.
Spot.uz maʼlumotiga koʻra, bu haqda 14-oktabr kuni iqtisodiyot va moliya vaziri oʻrinbosari Xurshid Mustafayev aytdi. Yangi tartib kuchga kirsa, ilk indeksatsiya 2028-yil 1-maydan boshlanadi.
Nega chegara 10% qilib belgilanyapti?
Hozir Oʻzbekistonda yillik inflyatsiya 5—6% atrofida. 1-oktabr holatiga esa koʻrsatkich 6,4%ni tashkil qilgan. Shunga qaramay, tariflar oʻsishini qatʼiy ravishda 5% yoki 6%ga bogʻlab qoʻyish rejalashtirilmayapti.
Mustafayev bunga iqtisodiy va geosiyosiy vaziyat tez oʻzgarayotganini sabab qilib koʻrsatdi. Agar inflyatsiya kelajakda hozirgi darajadan oshsa, oldindan belgilangan qatʼiy koeffitsiyentni yana alohida qaror bilan yangilashga toʻgʻri keladi.
Inflyatsiya 6% boʻlsa, tarif 6%ga, 7% boʻlsa, 7%ga oshadi. Lekin yillik oʻsish hech qachon 10%dan yuqori boʻlmaydi.
Mohiyatan, 10% — har yili avtomatik qoʻllanadigan oshirish miqdori emas, balki eng yuqori chegara. Masalan, yillik inflyatsiya 6,4% boʻlib qolsa, taklif etilayotgan mexanizm boʻyicha isitish tarifi ham 6,4%ga indeksatsiya qilinadi. Inflyatsiya 10%dan oshgan taqdirda esa tarif oʻsishi 10% bilan cheklanadi.
Bunday tartib boshqa tariflarda ham bor
Elektr energiyasi va tabiiy gaz tariflari uchun xuddi shunday mexanizm 2026-yil boshidan ishlayapti. Aholi uchun bu xizmatlar narxi yillik inflyatsiyaga qarab oʻzgaradi, maksimal chegara esa 10% qilib belgilangan.
Vazir oʻrinbosarining aytishicha, 1-iyundan elektr va gaz narxlari oshirilganda aholi, yuridik shaxslar hamda ayrim yirik korxonalar tariflari birgalikda hisoblanganda oʻsish 10%dan oshmagan. Lekin ayrim isteʼmolchi toifalarida alohida hisoblangan oʻzgarish bundan yuqori boʻlishi mumkin.
Bu masala Toshkent aholisi uchun ayniqsa sezilarli — shahardagi koʻp qavatli uylarning katta qismi markazlashgan isitish tizimiga ulangan. Tarifning har yili oʻzgarishi oilalarning qishki xarajatlarini oldindan hisoblashiga taʼsir qiladi.
Qisqasi, hukumat hozircha 2028-yil uchun aniq yangi narxni aytgani yoʻq. Taklif tarifni kelajakdagi real inflyatsiyaga bogʻlashni, shu bilan birga yillik oshirishni 10%dan cheklashni nazarda tutadi. Isitish tannarxini esa 2030-yilgacha 30—40%ga kamaytirish rejalashtirilgan.