SpaceX kompaniyasining harbiy aloqa tizimi Starshield Ukrainada yana odatdagi tartibda ishlay boshladi. TechCrunch yozishicha, Ukraina mudofaa vaziri Evgeniy Khmara bu haqda jurnalistlarga maʼlum qilgan.
Starshield — Starlink sunʼiy yoʻldosh internet tizimining harbiy maqsadlar uchun yaratilgan turi. Ukraina armiyasi undan uchuvchisiz qurilmalarni boshqarish va frontdagi boʻlinmalar orasida aloqa oʻrnatishda foydalanadi.
Cheklov 10 kun davom etdi
The Wall Street Journal maʼlumotiga koʻra, muammo qariyb 10 kun kuzatilgan. Soatiga taxminan 100 mil, yaʼni 161 kilometr tezlikda uchgan Ukraina dronlari internet aloqasini yoʻqotgan.
Natijada harbiylar ayrim dronlar ustidan boshqaruvni boy bergan. Boshqa qurilmalarni esa aloqani saqlash uchun sekinroq uchirishga toʻgʻri kelgan — bu ularni raqib hujumiga nisbatan zaiflashtirgan.
Hozir Ukraina armiyasi tizimni sinashda davom etyapti. Khmara aytishicha, Starshield normal ishlayotganga oʻxshaydi, biroq cheklov nima sababdan qoʻyilgani haqida rasmiy izoh kelmagan.
Trump Musk bilan gaplashgan
Xabarda AQSH prezidenti Donald Trump 21-oktyabr, chorshanba kuni SpaceX rahbari Elon Musk bilan telefon orqali gaplashgani aytiladi. Trump undan Starshield xizmatini qayta tiklashni soʻragan.
The Wall Street Journal avvalroq Musk SpaceXʼga Ukrainaning Starlink tarmogʻiga kirishini sekinlashtirish haqida koʻrsatma berganini yozgandi. Ayrim manbalar esa u bu masalani oldindan Trump maʼmuriyati bilan muhokama qilganini bildirgan.
Musk Xʼdagi postida Ukraina Starlink xizmatidan foydalanish shartlarini buzganini daʼvo qildi. Uning aytishicha, tizim odamlarni oʻldirishga qaratilgan hujumkor dron zarbalari uchun ishlatilgan. Musk Starlink butunlay oʻchirilsa, Ukraina front chizigʻi tezda qulashini ham yozdi.
Xususiy tizimga qaramlik xavfi
Mohiyatan, voqea zamonaviy urushda sunʼiy yoʻldosh interneti qanchalik muhim infratuzilmaga aylanganini yana bir bor koʻrsatdi. Shu bilan birga, davlat armiyasining xususiy kompaniya va uning rahbari qarorlariga bogʻlanib qolishi jiddiy xavf tugʻdiradi.
Bu masala Oʻzbekiston uchun ham begona emas. Starlink mahalliy bozorga kirishi yoki uning xizmatlari davlat idoralari va biznesda keng ishlatilishi muhokama qilinsa, uzluksiz aloqa, maʼlumotlar xavfsizligi hamda xizmatni bir tomonlama cheklash shartlari oldindan aniq belgilanishi kerak.
Qisqasi, Ukrainada Starshield qayta ishlayapti, ammo asosiy savol ochiq qoldi — bir kompaniya muhim harbiy aloqani qachon va qanday shartlarda cheklashi mumkin?