AQSH prezidenti Donald Tramp Vashington Ukraina bilan razvedka maʼlumotlari almashishni toʻxtatmagani haqida gapirdi. Kun.uz maʼlumotiga koʻra, u jurnalistlar bilan suhbatda Ukrainaga yordam davom etayotganini aytgan.
Trampning soʻzlariga qaraganda, AQSH Kiyevga faqat harbiy yoki razvedka yoʻnalishida emas, urushni yakunlash uchun siyosiy yoʻl topishda ham yordam bermoqchi. U “biz urush tugashini xohlaymiz” degan mazmundagi fikrni takrorladi.
Mohiyatan, bu bayonot Vashingtonning Ukraina boʻyicha pozitsiyasi atrofida savollar koʻpaygan paytda yangradi. Chunki avvalroq ayrim manbalarda AQSH Ukrainadan Rossiya energetika infratuzilmasiga zarbalarni cheklashni talab qilayotgani haqida yozilgandi.
Trampdan yana bir nozik savol soʻralgan: nega u Rossiya prezidenti Vladimir Putin urush tugashini Ukraina prezidenti Volodimir Zelenskiydan koʻra koʻproq istaydi, deb oʻylaydi? Tramp bunga muzokaralar tajribasiga tayangan holda javob bergan.
Uning aytishicha, Putin ham, Zelenskiy ham urush tugashini xohlaydi, ammo bunga qanday erishishni bilmayapti. Tramp vaziyatda “nafrat juda koʻp” ekanini aytgan. Nazarimda, bu yerda u urushning harbiy qismidan koʻra siyosiy va psixologik tugunini koʻproq koʻrsatmoqchi.
Shu bilan birga, Tramp ilgari tilga olgan “energetika sulhi” mavzusi ham yana kun tartibiga chiqdi. AQSH prezidenti Ukraina bir kun oldin Rossiyaning koʻplab energetika obyektlariga zarba berganini aytgan. U bu sulh qanchalik ishlayotgani haqida keyinroq maʼlumot berishini bildirgan.
Kun.uz keltirgan maʼlumotga koʻra, Kyiv Independent nashri Tramp maʼmuriyati Ukraina rasmiylariga Rossiya neftni qayta ishlash zavodlariga zarbalarni toʻxtatish masalasida bosim qilgani haqida yozgan. Nashr talqinicha, agar “energetika sulhi” davrida Rossiya energetika infratuzilmasiga zarbalar davom etsa, Vashington masʼuliyatni Kiyev zimmasiga yuklashi mumkinligini bildirgan.
Reuters esa 13-oktabr kuni Trampning “energetika sulhi” haqidagi bayonotidan keyin Rossiya ilk bor Ukraina energetika obyektlariga zarba bermaganini yozgan. Agentlik bu xulosani Rossiya Mudofaa vazirligining kunlik hisobotlarini tahlil qilib chiqargan.
Qisqasi, hozir masala faqat razvedka maʼlumotlari almashinuvi bor-yoʻqligida emas. Asosiy savol — AQSH Ukrainaga yordamni davom ettirgan holda, Kiyevning Rossiya ichkarisidagi energetika nishonlariga zarbalarini qanchalik cheklamoqchi?
Bu mavzu Oʻzbekiston uchun ham uzoqdagi siyosiy yangilik emas. Energetika bozoridagi har qanday keskinlik neft narxi, logistika, yoqilgʻi xarajatlari va oxir-oqibat Toshkentdagi oddiy isteʼmolchi choʻntagiga ham taʼsir qiladi. Shuning uchun Vashington, Kiyev va Moskva oʻrtasidagi bunday signal almashinuvi bizga ham bevosita iqtisodiy fon yaratadi.
Ishqilib, Trampning bayonoti AQSH Ukraina bilan razvedka hamkorligini uzmaganini koʻrsatdi. Ammo “energetika sulhi” atrofidagi bosim va kelishmovchiliklar hali tugagani yoʻq.