Kun.uz maʼlumotiga koʻra, Turkiyaga enaga boʻlib ishlash uchun olib ketilgan oʻzbekistonlik ayol 8 yil davomida jinsiy ekspluatatsiyaga majburlangan. Ayol yertoʻlada saqlangan, shu yerda 2 farzand koʻrgan.

Bu haqda Odam savdosiga qarshi kurashish boʻyicha markaz direktori oʻrinbosari Dilfuza Shodiyeva aytgan. Uning soʻzlariga koʻra, ayol politsiya tadbirida aniqlanib, Oʻzbekistonga qaytarilganida vazni 32 kilogacha tushib qolgan.

Bu yerda eng ogʻir nuqta — voqeaning faqat “chet elda ish” hikoyasi emasligi. Odam avval ish vaʼdasi bilan olib chiqiladi, keyin hujjat, pul, aloqa va harakat erkinligi ustidan nazorat oʻrnatiladi. Shundan keyin u mehnat yoki jinsiy ekspluatatsiya ichida qolib ketadi.

Mohiyatan, odam savdosi koʻpincha zoʻravonlik bilan boshlanmaydi. U ishonch bilan boshlanadi. “Enagalik”, “uy ishchisi”, “ofitsiantlik”, “yaxshi oylik” degan gaplar qogʻozsiz, shartnomasiz va tekshiruvsiz boʻlsa, xavf juda tez kattalashadi.

Oʻzbekistonda ham bunday holatlar uzoq tuyulmaydi. Toshkentdan, Fargʻonadan yoki Qashqadaryodan kimdir tanishining tanishi orqali Turkiya, BAA yoki boshqa davlatga ishga ketmoqchi boʻladi. Koʻpincha qaror oilaviy bosim, qarz yoki tez pul topish ehtiyoji bilan qabul qilinadi.

Joyida aytib ketay, “chet elga chiqmaslik kerak” degan xulosa bu mavzuni soddalashtirib yuboradi. Muammo chet elda ishlashda emas. Muammo vositachining kimligi, shartnomaning bor-yoʻqligi, ish beruvchi haqidagi maʼlumot, yashash joyi va huquqiy himoya tekshirilmasligida.

Odam savdosi odatda bir odamning ishonchini ikkinchi odamning daromad manbaiga aylantiradi.

Shuning uchun ishga ketayotgan odamda kamida bir nechta aniq narsa boʻlishi kerak: yozma shartnoma, ish beruvchining haqiqiy manzili, elchixona va yaqinlarning kontaktlari, pasportni hech kimga bermaslik odati. Eng muhimi, “borgandan keyin hal boʻladi” degan gap xavfli signal boʻlishi mumkin.

Bu voqea yana bir narsani koʻrsatdi: jabrlanuvchini ayblash oson, lekin foydasiz. 8 yil yertoʻlada ushlab turilgan, 32 kilogacha ozib ketgan ayol haqida gap ketayotganida savol “nega qochmagan?” emas, “qanday tizim uni shu holatda koʻrmay qoldi?” boʻlishi kerak.

Qisqasi, bu xabar oddiy kriminal voqea emas. Bu mehnat migratsiyasi, ishonch, kambagʻallik va huquqiy savodxonlik bir joyda kesishgan ogʻriqli nuqta. Ishqilib, bunday hikoyalar faqat dahshat sifatida emas, ogohlantirish sifatida ham oʻqilsa yaxshi boʻlardi.