Ukraina urush tugaganidan keyingi xavfsizligi uchun uchta variantni koʻrib chiqmoqda. Kun.uz maʼlumotiga koʻra, prezident Volodimir Zelenskiy ular qatoriga NATOga aʼzolik, AQSH kafolatlari va «koʻngillilar koalitsiyasi» doirasidagi himoyani kiritgan.
Zelenskiy bu haqda Finlyandiya bosh vaziri bilan uchrashuvda gapirdi. Uning tushuntirishicha, Kiyev bitta hujjat yoki alohida vaʼdaga emas, bir-birini toʻldiradigan kafolatlar majmuasiga tayanmoqchi.
Uch variant nimadan iborat?
Birinchi variant — Ukrainaning NATOga qoʻshilishi. Ikkinchisi — hozir AQSH bilan muhokama qilinayotgan, hujum sodir boʻlsa amaliy yordam berishni nazarda tutuvchi Amerika kafolatlari. Uchinchi yoʻl esa Yevropa davlatlari tuzgan «koʻngillilar koalitsiyasi» orqali xavfsizlikni taʼminlash va bunda AQSHning ham ishtirok etishidir.
Zelenskiy nazarida, bu tizimlarning markazida baribir kuchli Ukraina armiyasi turishi kerak. Gap faqat harbiylar soni haqida emas — qoʻshinlarning tayyorgarligi, qurol-yarogʻi va uzoq muddatli moliyalashtirilishi ham muhim.
Zelenskiyning aytishicha, Ukraina zarur askarlar soni va xarajatlarni hisoblab chiqqan, Yevropa hamda AQSHdagi hamkorlar ham bu hisob-kitoblardan xabardor.
Mohiyatan, Kiyev urushdan keyin yana bir hujum boshlanishining oldini oladigan mexanizm izlayapti. Oddiy siyosiy bayonot yetarli emas — kafolat buzilgan vaziyatda kim, qachon va qanday yordam berishi oldindan aniq boʻlishi kerak.
NATO masalasi muzokaralarda qolmoqda
Zelenskiy NATOga aʼzolik Ukraina uchun hamon muhimligini aytdi. Uning fikricha, jangovar tajribaga ega Ukraina armiyasi Alyansni kuchaytiradi, NATO esa mamlakat xavfsizligini mustahkamlaydi.
Prezident hatto Ukrainaning NATOga kirishi Rossiya uchun ham Alyansdan tashqarida qolgan Ukrainaga qaraganda xavfsizroq holat yaratishi mumkinligini bildirdi. Bu — Zelenskiyning siyosiy bahosi, hozircha NATOga aʼzolik boʻyicha yakuniy kelishuv eʼlon qilingani yoʻq.
Uch tomonlama uchrashuv ham muhokamada
Zelenskiy Rossiya bilan tinchlik muzokaralariga ham toʻxtaldi. Uning soʻzlariga koʻra, AQSH vakillari Moskva Amerika, Ukraina va Rossiya qatnashadigan uch tomonlama uchrashuv formatini qoʻllab-quvvatlayotganini bildirgan.
Noyabrda texnik jamoalarning yuqori darajadagi uchrashuvi oʻtkazilishi kutilmoqda. Qisqasi, xavfsizlik kafolatlari va tinchlik muzokaralari bir-biriga bogʻliq: urushni toʻxtatish yetmaydi, yangi hujumning oldini oladigan ishlaydigan tizim ham kerak.
Bu masala Oʻzbekiston uchun ham begona emas. Toshkent xalqaro maydonda mojarolarni tinch yoʻl bilan hal qilishni qoʻllab keladi, urushning oziq-ovqat, logistika va narxlarga taʼsirini esa mahalliy bozor ham sezdi. Shu sabab kelajakdagi kelishuvning qanchalik barqaror boʻlishi bizning mintaqa uchun ham ahamiyatli.