Oʻz pulini bank kartasiga kiritish uchun nega yana haq toʻlash kerak? 15-oktabr kuni Markaziy bankda oʻtgan davra suhbatida bank komissiyalari, jumladan, naqd pulni kartaga kiritish xarajati muhokama qilindi.
Kun.uz maʼlumotiga koʻra, uchrashuvda tijorat banklari, toʻlov tizimlari va OAV vakillari qatnashgan. Mavzu banklarning xizmat xarajatlari bilan cheklanmay, bu toʻlovlar oddiy mijozning choʻntagiga qanday taʼsir qilayotgani tomon burilgan.
Bank pul jalb qilishdan manfaatdor
Iqtisodchi Otabek Bakirov Gruziyadagi ikkita va Qozogʻistondagi bitta bank mijozi ekanini aytdi. Uning tajribasida mijoz oʻz bankiga pul kiritgani yoki undan pul olgani uchun alohida komissiya toʻlamaydi.
“Oʻzining bankiga kiritish va oʻzining bankidan chiqarish bepul. Chunki ular resurslarni jamlashdan va ishonchdan manfaatdor”, — dedi Bakirov.
Mohiyatan, mijoz kartasiga pul qoʻysa, bank yangi resurs oladi. Shunday ekan, pul olib kelayotgan odamdan qoʻshimcha haq undirishning iqtisodiy mantigʻi savol tugʻdiradi.
Masalan, oyligini kartada oladigan fuqaro pulni naqdlashtirganda yoki boshqa kartaga oʻtkazganda komissiya toʻlaydi. Naqd pulini kartaga qayta kiritishda ham haq olinsa, bir mablagʻning harakatida mijoz bir necha bor xarajat qilishi mumkin.
Xalq bankida oʻz mijozlari uchun bepul
Xalq banki vakili bankda 220 dan ortiq ADM — naqd pul qabul qiluvchi qurilma borligini bildirdi. Ular respublikaning deyarli barcha tumanlariga oʻrnatilgan.
Xalq bankining jismoniy va yuridik shaxs boʻlgan mijozlari ushbu qurilmalar orqali kartasini bepul toʻldiradi. Boshqa bank kartasiga pul kiritilganda esa 0,4% komissiya olinadi. Masalan, 5 mln soʻm kiritgan odam 20 ming soʻm haq toʻlaydi.
Bank vakilining tushuntirishicha, 0,4% xizmatdan katta daromad olish uchun emas, qurilmalar bilan bogʻliq xarajatlarni qoplash uchun belgilangan. Bank komissiyani real xarajatlarga imkon qadar yaqin saqlashga urinayotganini ham aytgan.
Masala faqat bitta bank haqida emas
Tushuntiraman: bu yerda asosiy savol komissiya bor yoki yoʻqligidan kengroq. Mijoz aynan qaysi xizmat uchun pul toʻlayotganini, summa qanday hisoblanganini va bepul muqobil yoʻl bor-yoʻqligini oldindan bilishi kerak.
Toshkentda ADM va bankomat topish nisbatan oson. Tumanlarda esa qurilmalar kamroq boʻlsa, mijozning boshqa bank uskunasidan foydalanishdan boshqa tanlovi qolmasligi mumkin. Bunday vaziyatda 0,4% kichik koʻrinsa ham, doimiy toʻlovga aylanadi.
Menimcha, Markaziy bankdagi muhokamaning muhim tomoni — komissiyalarni shunchaki bank xarajati sifatida emas, raqobat va isteʼmolchi manfaatlari bilan birga koʻrish boshlanganidir. Qisqasi, bank xarajatini asoslab berishi kerak, mijoz esa oʻz pulidan qancha va nima uchun ayrilayotganini aniq koʻrishi lozim.